تمرین تمرکز برای کودکان بیش فعالی اختلال نقص توجه و بیش فعالی (ADHD) یکی از شایع‌ترین اختلالات عصبی-رشدی در کودکان است که باعث کاهش تمرکز، تکانشگری و فعالیت بیش از حد می‌شود. یکی از مهم‌ترین چالش‌های کودکان بیش فعال، ناتوانی در حفظ تمرکز روی فعالیت‌های روزمره، تکالیف مدرسه و بازی‌های فکری است. در کلینیک کاردرمانی و گفتاردرمانی آریان تمرینات تقویت تمرکز می‌توانند به این کودکان کمک کنند تا توجه بیشتری به جزئیات داشته باشند، رفتارهای تکانشی خود را کنترل کنند و عملکرد بهتری در مدرسه و زندگی اجتماعی داشته باشند.

اهمیت تمرین تمرکز برای کودکان بیش فعالی

تمرکز یکی از مهارت‌های اساسی است که کودکان بیش فعال معمولاً در آن دچار مشکل هستند. عدم توانایی در تمرکز می‌تواند باعث افت تحصیلی، کاهش اعتماد به نفس و مشکلات رفتاری شود. تمرینات هدفمند می‌توانند به کودکان کمک کنند تا:

• مدت زمان بیشتری روی یک فعالیت تمرکز کنند.
• توانایی پردازش اطلاعات را بهبود بخشند.
• کنترل بیشتری بر افکار و رفتارهای خود داشته باشند.
• تعاملات اجتماعی مؤثرتری داشته باشند.

اهداف تمرین تمرکز برای کودکان بیش فعالی

۱. افزایش زمان تمرکز: کودک بتواند مدت بیشتری روی یک فعالیت تمرکز کند.
۲. کاهش حواس‌پرتی: مهارت مدیریت توجه و جلوگیری از حواس‌پرتی تقویت شود.
۳. تقویت حافظه کاری: کودک اطلاعات را بهتر به خاطر بسپارد و پردازش کند.
۴. کنترل تکانشگری: کودک یاد بگیرد قبل از عمل کردن، فکر کند.
۵. افزایش توانایی حل مسئله: کودک بتواند مسائل را بهتر تحلیل کرده و راه‌حل پیدا کند.

نقش کاردرمانی در تمرینات تمرکز برای کودکان بیش فعال

اجرای تمرین‌های تقویت تمرکز زمانی بیشترین اثر را دارد که در کنار برنامه‌ریزی و نظارت یک تیم درمانی متخصص انجام شود. در کلینیک کاردرمانی آریان، تمرین‌های تمرکز برای کودکان بیش‌فعال بر اساس سن، توانایی‌ها و سطح توجه هر کودک طراحی می‌گردد. این تمرین‌ها شامل فعالیت‌های بازی‌محور، استفاده از ابزارهای ویژه افزایش تمرکز و تکنیک‌های خودتنظیمی است که به‌مرور باعث بهبود عملکرد ذهنی و رفتاری کودک می‌شود. رویکرد فردمحور، همراهی مداوم با خانواده و به‌کارگیری روش‌های علمی روز، از جمله عواملی است که کلینیک آریان را به محیطی مناسب برای تقویت مهارت‌های تمرکز در کودکان بیش‌فعال تبدیل کرده است.

تمرینات مؤثر برای تقویت تمرکز در کودکان بیش فعال

۱. بازی‌های حافظه و تمرکز
بازی‌های حافظه و توجه به کودک کمک می‌کنند تا توانایی تمرکز و دقت خود را تقویت کند.

• کارت‌های حافظه: مجموعه‌ای از کارت‌های تصویری را به کودک نشان دهید و از او بخواهید مکان کارت‌های مشابه را به خاطر بسپارد.
• پازل‌های تصویری: تشویق کودک به تکمیل پازل‌هایی که نیاز به توجه به جزئیات دارند.
• بازی پیدا کردن تفاوت‌ها: تصاویر مشابهی را به کودک نشان دهید و از او بخواهید تفاوت‌ها را پیدا کند.

۲. تمرینات شنیداری و توجه به جزئیات
تمرینات شنیداری به کودکان بیش فعال کمک می‌کنند تا با دقت بیشتری به صداها و اطلاعات شنیداری توجه کنند.

• بازی گوش کن و انجام بده: دستوراتی ساده به کودک بدهید و او باید آن‌ها را به ترتیب انجام دهد.
• قصه‌گویی و سوال پرسیدن: برای کودک قصه بگویید و سپس سوالاتی درباره جزئیات داستان بپرسید.
• پخش صداهای مختلف: صداهای محیطی را پخش کنید و از کودک بخواهید آن‌ها را تشخیص دهد.

۳. تمرینات تنفسی و آرام‌سازی ذهن
تمرینات تنفسی باعث افزایش تمرکز و کاهش اضطراب در کودکان بیش فعال می‌شوند.

• تنفس عمیق: کودک را تشویق کنید که نفس عمیق بکشد و به آرامی بازدم کند.
• مدیتیشن ساده: کودک را به نشستن آرام و تمرکز بر تنفس تشویق کنید.
• تمرین تصویرسازی ذهنی: از کودک بخواهید چشمانش را ببندد و یک تصویر آرام‌بخش را تصور کند.

۴. بازی‌های نظم و برنامه‌ریزی
بازی‌هایی که نیاز به برنامه‌ریزی و نظم دارند، به کودکان بیش فعال کمک می‌کنند تا تمرکز خود را بهبود بخشند.

• بازی لگو: ساختن اشکال پیچیده با لگو که نیاز به توجه به جزئیات دارد.
• بازی مرتب کردن اشیاء: از کودک بخواهید اشیاء را بر اساس رنگ، اندازه یا شکل مرتب کند.
• بازی‌های برنامه‌ریزی: بازی‌هایی مانند شطرنج که نیاز به فکر و برنامه‌ریزی دارند.

۵. تمرینات هماهنگی چشم و دست
هماهنگی چشم و دست نقش مهمی در تقویت تمرکز و مهارت‌های حرکتی دارد.

• رنگ‌آمیزی و نقاشی: تشویق کودک به رنگ‌آمیزی دقیق تصاویر.
• بازی با خمیر بازی: ساختن اشکال مختلف با خمیر برای تقویت هماهنگی دست‌ها و چشم‌ها.
• بازی پرتاب توپ: پرتاب و گرفتن توپ برای تقویت توجه و هماهنگی حرکتی.

۶. تمرینات مدیریت زمان و انجام تکالیف
کودکان بیش فعال معمولاً در مدیریت زمان و انجام تکالیف مشکل دارند. تمرینات خاص می‌توانند به آن‌ها کمک کنند.

• تایمر تنظیم کنید: هنگام انجام تکالیف، از تایمر برای تنظیم زمان مشخص استفاده کنید.
• تقسیم وظایف به بخش‌های کوچک: تکالیف طولانی را به بخش‌های کوچک تقسیم کنید و هر بخش را جداگانه انجام دهید.
• ایجاد برنامه روزانه: یک برنامه منظم برای فعالیت‌های روزانه کودک تنظیم کنید.

۷. بازی‌های تقویت حافظه کاری
حافظه کاری یکی از مهارت‌های ضروری برای تمرکز است که باید در کودکان بیش فعال تقویت شود.

• بازی تکرار جملات: جملات کوتاه را بیان کنید و از کودک بخواهید آن‌ها را تکرار کند.
• بازی اعداد معکوس: اعداد را با ترتیب خاصی بگویید و از کودک بخواهید آن‌ها را به صورت معکوس تکرار کند.
• بازی حفظ فهرست کلمات: لیستی از کلمات را بگویید و از کودک بخواهید آن‌ها را به خاطر بسپارد.

۸. تمرینات ذهن‌آگاهی (Mindfulness)
 تمرینات ذهن‌آگاهی به کودکان کمک می‌کنند تا توجه خود را به لحظه حال معطوف کنند و از حواس‌پرتی جلوگیری کنند.

• تمرکز بر نفس: از کودک بخواهید به نفس‌های خود توجه کند و ذهنش را روی آن متمرکز کند.
• تمرین حس کردن محیط: کودک را تشویق کنید تا به صداها، بوها و حس‌های اطراف خود توجه کند.
• تمرین تمرکز بر اشیاء: از کودک بخواهید به یک شیء خاص نگاه کند و جزئیات آن را توصیف کند.

۹. بازی‌های نقش‌آفرینی و تعامل اجتماعی
بازی‌های نقش‌آفرینی به کودکان بیش فعال کمک می‌کنند تا یاد بگیرند چگونه در موقعیت‌های اجتماعی تمرکز کنند.

• بازی فروشنده و خریدار: کودک نقش فروشنده و بزرگسال نقش خریدار را بازی کند.
• بازی معلم و دانش‌آموز: کودک در نقش معلم قرار بگیرد و به سؤالات پاسخ دهد.
• بازی پزشک و بیمار: ایفای نقش‌هایی که نیاز به تمرکز و توجه دارند.

۱۰. تمرینات افزایش صبر و تحمل
کودکان بیش فعال معمولاً صبر کمی دارند و به سرعت خسته می‌شوند. تمریناتی که نیاز به صبر دارند، می‌توانند به بهبود این مهارت کمک کنند.

• بازی‌های پازل طولانی: تکمیل پازل‌های چند مرحله‌ای که نیاز به زمان دارد.
• ساخت کاردستی: انجام فعالیت‌های هنری که زمان‌بر هستند.
• بازی‌های انتظار نوبت: بازی‌هایی که کودک باید در آن‌ها منتظر نوبت خود بماند.

نقش والدین در تقویت تمرکز کودکان بیش فعال

۱. ایجاد محیط آرام و منظم: محیطی که فاقد عوامل حواس‌پرتی باشد، به افزایش تمرکز کودک کمک می‌کند.
۲. تشویق مداوم: والدین باید کودک را برای تلاش‌هایش تشویق کنند تا انگیزه بیشتری داشته باشد.
۳. زمان‌بندی مناسب برای فعالیت‌ها: برنامه‌ریزی فعالیت‌ها به گونه‌ای که کودک زمان کافی برای استراحت و بازی داشته باشد.
۴. استفاده از پاداش‌های مثبت: دادن پاداش به کودک برای تکمیل موفقیت‌آمیز تمرینات تمرکز.

نتایج مورد انتظار از تمرین تمرکز در کودکان بیش فعال

• افزایش تمرکز و توجه: کودک می‌تواند روی تکالیف و فعالیت‌های خود تمرکز بیشتری داشته باشد.
• کاهش تکانشگری: کودک یاد می‌گیرد قبل از عمل کردن، فکر کند.
• بهبود عملکرد تحصیلی: تمرکز بیشتر باعث بهبود عملکرد در مدرسه می‌شود.
• افزایش اعتماد به نفس: کودک با مشاهده پیشرفت خود احساس توانمندی بیشتری می‌کند.

جمع‌بندی

 تمرینات عملی برای درمان بیش فعالی و تمرکز یکی از مؤثرترین روش‌ها برای بهبود علائم بیش فعالی در کودکان است. این تمرینات به کودکان کمک می‌کنند تا توانایی‌های شناختی، رفتاری و اجتماعی خود را تقویت کنند و عملکرد بهتری در زندگی روزمره داشته باشند. والدین با پیگیری منظم این تمرینات و ایجاد محیطی آرام و حمایتی می‌توانند تغییرات مثبتی در رفتار و توانمندی‌های کودک خود مشاهده کنند.