بازی بخش مهمی از رشد شناختی، حرکتی، زبانی و اجتماعی کودک است و می‌تواند فرصت مناسبی برای تمرین مهارت‌هایی باشد که در یادگیری مدرسه نقش دارند. برای کودکان دارای اختلال یادگیری، استفاده از بازی‌های هدفمند می‌تواند تمرین مهارت‌های مختلف را جذاب‌تر و کم‌فشارتر کند.
البته بازی به‌تنهایی جایگزین درمان و آموزش تخصصی اختلال یادگیری نیست؛ اما اگر بر اساس نیاز کودک انتخاب شود، می‌تواند مکمل مناسبی برای برنامه توان‌بخشی و آموزش باشد.
در کلینیک تخصصی درمان اختلال یادگیری آریان، بازی‌های مورد استفاده بر اساس نقاط قوت و ضعف کودک و مهارت هدف انتخاب می‌شوند.
حافظه فعال و توجه از مهارت‌های مهم برای انجام تکالیف مدرسه هستند. بازی‌هایی مانند «چه چیزی تغییر کرد؟»، پیدا کردن تفاوت‌ها، به خاطر سپردن جای اشیا و تکرار الگوهای دیداری یا شنیداری می‌توانند کودک را به نگهداری و استفاده از اطلاعات در مدت کوتاه تشویق کنند.
برای مثال، چند وسیله را جلوی کودک قرار دهید، پس از مشاهده آن‌ها یکی از وسایل را جابه‌جا یا حذف کنید و از کودک بخواهید تغییر را پیدا کند. می‌توان تعداد وسایل را به‌تدریج افزایش داد تا بازی متناسب با توانایی کودک چالش‌برانگیزتر شود.
کودکانی که در خواندن یا املا مشکل دارند، ممکن است به تمرین مهارت‌های زبانی و آگاهی واج‌شناختی نیاز داشته باشند.
بازی‌هایی مانند پیدا کردن کلماتی که با یک صدای مشخص شروع می‌شوند، پیدا کردن کلمات هم‌قافیه، بخش‌بندی کلمات به هجاها و ترکیب صداها می‌توانند این مهارت‌ها را به شکل بازی تمرین کنند.
برای مثال، والد می‌تواند یک صدا را انتخاب کند و از کودک بخواهد در محیط خانه کلماتی را پیدا کند که با آن صدا شروع می‌شوند. این تمرین‌ها بهتر است کوتاه، متنوع و متناسب با سن کودک باشند.
برای کودکی که در ریاضی و مفاهیم عددی مشکل دارد، استفاده از فعالیت‌های واقعی و بازی‌های شمارشی می‌تواند مفاهیم انتزاعی را ملموس‌تر کند.
بازی‌های رومیزی که نیازمند شمارش خانه‌ها هستند، دسته‌بندی اشیا، مقایسه مقدارها، بازی با پول و خرید فرضی، اندازه‌گیری مواد غذایی هنگام آشپزی و استفاده از لگو برای ساخت الگوها می‌توانند فرصت تمرین مفاهیم عددی را فراهم کنند.
برای مثال، می‌توان از کودک خواست چند وسیله را بشمارد، آن‌ها را از کمترین به بیشترین مرتب کند یا با مقدار مشخصی پول، چند وسیله فرضی خریداری کند.
برخی کودکان دارای مشکلات یادگیری، به‌ویژه کودکانی که در نوشتن یا دست‌خط مشکل دارند، ممکن است در مهارت‌های حرکتی ظریف و هماهنگی چشم و دست نیز نیازمند حمایت باشند.
خمیربازی، مهره‌نخ کردن، ساختن اشکال با لگو، استفاده از گیره لباس، نقاشی، رنگ‌آمیزی، بریدن با قیچی ایمن کودکانه و بازی‌های ساختنی می‌توانند فرصت تمرین مهارت‌های دست و هماهنگی چشم و دست را فراهم کنند.
با این حال، در صورت وجود مشکل جدی در دست‌خط، بهتر است علت اصلی آن توسط کاردرمانگر بررسی شود؛ زیرا هر بدخطی لزوماً ناشی از ضعف حرکتی نیست.
برخی بازی‌ها می‌توانند به تمرین درک فضایی، جهت‌یابی، تشخیص الگو و سازماندهی دیداری کمک کنند.
پازل، ماز، ساختن الگو با مهره یا بلوک، کپی کردن شکل‌ها، بازی‌های جورچین و پیدا کردن مسیر مناسب در ماز از فعالیت‌هایی هستند که می‌توانند این مهارت‌ها را در قالبی سرگرم‌کننده تمرین کنند.
سطح دشواری بازی باید متناسب با توانایی کودک باشد تا فعالیت نه بیش از حد آسان و نه آن‌قدر دشوار باشد که باعث ناامیدی شود.
کودکی که بارها در مدرسه شکست را تجربه کرده است، ممکن است انگیزه کمتری برای شرکت در فعالیت‌های آموزشی داشته باشد. بازی‌های دونفره و گروهی می‌توانند فرصت مناسبی برای تمرین نوبت‌گیری، رعایت قوانین، حل مسئله، تحمل شکست و مدیریت هیجان فراهم کنند.
بازی‌های نقش‌آفرینی نیز می‌توانند به کودک اجازه دهند موقعیت‌های مختلف مدرسه یا زندگی روزمره را تمرین کند و راه‌های مناسب‌تری برای برخورد با آن‌ها یاد بگیرد.
در این فعالیت‌ها بهتر است تمرکز والد بر تلاش، مشارکت و پیشرفت کودک باشد، نه فقط بر برنده شدن.
همه بازی‌ها برای همه کودکان یکسان نیستند. کودک دارای نارساخوانی ممکن است بیشتر به فعالیت‌های واج‌شناختی نیاز داشته باشد، در حالی که کودک دارای اختلال یادگیری ریاضی ممکن است از بازی‌های عددی و فعالیت‌های عملی بیشتر سود ببرد.
در کلینیک تخصصی درمان اختلال یادگیری آریان، بازی‌ها بر اساس هدف درمانی انتخاب می‌شوند؛ برای مثال ممکن است هدف اصلی تقویت توجه، حافظه فعال، آگاهی واج‌شناختی، مهارت‌های عددی، مهارت‌های حرکتی ظریف یا سازماندهی دیداری باشد.
هدف این نیست که بازی را به یک تکلیف خسته‌کننده تبدیل کنیم؛ بلکه باید بازی را به فرصتی برای تمرین هدفمند مهارت تبدیل کرد.
بازی‌های خانگی زمانی مؤثرتر هستند که کوتاه، منظم و متناسب با توانایی کودک باشند. معمولاً بهتر است فعالیتی که کودک در آن موفقیت بیشتری دارد شروع شود و دشواری بازی به‌تدریج افزایش پیدا کند.
والدین می‌توانند پیشرفت کودک را با مشاهده عملکرد او در فعالیت‌های روزمره دنبال کنند و در صورت مشاهده مشکل پایدار، از متخصص برای انتخاب فعالیت مناسب کمک بگیرند.
آیا بازی می‌تواند اختلال یادگیری را درمان کند؟
بازی به‌تنهایی درمان اختلال یادگیری نیست؛ اما بازی‌های هدفمند می‌توانند به تمرین برخی مهارت‌های شناختی، زبانی، حرکتی و تحصیلی کمک کنند و به‌عنوان مکمل آموزش و توان‌بخشی استفاده شوند.
روزانه چقدر با کودک بازی درمانی انجام دهیم؟
مدت بازی به سن، تحمل و شرایط کودک بستگی دارد. معمولاً فعالیت‌های کوتاه و باکیفیت که به‌صورت منظم انجام شوند، از بازی طولانی و خسته‌کننده مناسب‌تر هستند.
اگر کودک علاقه‌ای به بازی آموزشی نداشته باشد چه کنیم؟
بازی را ساده‌تر کنید و از علایق خود کودک کمک بگیرید. بهتر است ابتدا با فعالیتی شروع شود که کودک در آن احساس موفقیت می‌کند و سپس به‌تدریج چالش افزایش پیدا کند.
بهترین بازی برای نارساخوانی چیست؟
یک بازی واحد برای همه کودکان مبتلا به نارساخوانی بهترین نیست. بازی‌های مرتبط با آگاهی واج‌شناختی، تشخیص صداها، هجاها، قافیه و ارتباط صدا و حرف می‌توانند بر اساس نیاز کودک انتخاب شوند.
آیا بازی‌های دیجیتال برای کودکان دارای اختلال یادگیری مناسب هستند؟
بعضی بازی‌های دیجیتال می‌توانند هدف آموزشی مشخصی داشته باشند، اما نوع بازی و میزان استفاده اهمیت دارد. بازی‌های تعاملی غیرصفحه‌ای نیز فرصت‌های ارزشمندی برای تمرین مهارت‌های حرکتی، زبانی و اجتماعی فراهم می‌کنند.
اگر کودک شما در خواندن، نوشتن، املا، ریاضی، توجه، حافظه یا مهارت‌های حرکتی مشکل دارد، انتخاب بازی باید بر اساس نیاز واقعی او انجام شود.
در کلینیک تخصصی درمان اختلال یادگیری آریان، پس از ارزیابی کودک، نقاط قوت و ضعف او مشخص می‌شود و در صورت نیاز، بازی‌ها و تمرین‌های مناسب برای استفاده در خانه پیشنهاد می‌شوند.
برای ارزیابی اختلال یادگیری و دریافت برنامه تمرین و بازی متناسب با نیاز کودک، می‌توانید برای ارزیابی تخصصی اقدام کنید.
