اختلال یادگیری و بیش فعالی (ADHD) می‌توانند به‌صورت همزمان در یک کودک وجود داشته باشند. در این شرایط، کودک ممکن است هم در مهارت‌هایی مانند خواندن، نوشتن یا ریاضی مشکل داشته باشد و هم به دلیل بی‌توجهی، تکانشگری یا بیش‌فعالی نتواند به‌خوبی از آموزش استفاده کند.
این همزمانی می‌تواند مشکلات تحصیلی و رفتاری را تشدید کند؛ به همین دلیل در ارزیابی کودک مبتلا به ADHD، بررسی اختلالات یادگیری همراه نیز اهمیت دارد. (American Academy of Pediatrics)
در کلینیک تخصصی درمان اختلال یادگیری آریان، هدف این است که سهم هر یک از این مشکلات به‌صورت جداگانه بررسی شود تا برنامه درمانی متناسب با نیاز کودک طراحی گردد.
کودکی که همزمان با ADHD و اختلال یادگیری مواجه است، ممکن است در کلاس به‌سرعت حواسش پرت شود، بدون نوبت صحبت کند، پاسخ‌ها را با عجله بدهد یا در انجام تکالیف از دستورالعمل‌ها جا بماند.
از طرف دیگر، ممکن است مشکلات مشخصی مانند ضعف در خواندن، املا، نوشتن، محاسبات ریاضی یا درک مطلب نیز داشته باشد. برای مثال، کودک ممکن است یک مسئله را به دلیل بی‌دقتی اشتباه حل کند؛ اما در موارد دیگر، حتی با وجود تمرکز کافی نیز در فهم محتوای همان مسئله مشکل داشته باشد.
این تفاوت اهمیت زیادی دارد، زیرا هر مشکل به مداخله متفاوتی نیاز دارد.
کودکان مبتلا به ADHD ممکن است در برخی عملکردهای اجرایی مانند حافظه فعال، برنامه‌ریزی، سازماندهی، مدیریت زمان و بازداری پاسخ دچار مشکل باشند. این مهارت‌ها در انجام تکالیف مدرسه و کنترل رفتار نقش مهمی دارند.
وقتی این دشواری‌ها با اختلال یادگیری همراه شوند، کودک ممکن است هم در یادگیری یک مهارت درسی مشکل داشته باشد و هم نتواند مراحل انجام تکلیف را به‌خوبی سازماندهی کند.
در کلینیک تخصصی درمان اختلال یادگیری آریان، ارزیابی توجه، حافظه فعال و عملکردهای اجرایی در کنار ارزیابی مهارت‌های تحصیلی انجام می‌شود تا مشخص شود مشکل اصلی کودک در کدام بخش قرار دارد.
یکی از مهم‌ترین مراحل ارزیابی، تشخیص تفاوت میان اختلال یادگیری، ADHD یا همزمانی هر دو است.
برای مثال، دانش‌آموزی که نمی‌تواند یک متن دشوار را بخواند ممکن است به‌دلیل ناکامی از انجام تکلیف فرار کند، بی‌قرار شود یا رفتارهای مقابله‌ای نشان دهد. از طرف دیگر، کودک مبتلا به ADHD نیز ممکن است به دلیل بی‌توجهی در تکالیفی که از نظر توانایی تحصیلی برای او مناسب هستند، اشتباه‌های زیادی داشته باشد.
به همین دلیل، ارزیابی ADHD باید شرایط همزمان مانند اختلالات یادگیری، مشکلات زبان، اضطراب و سایر اختلالات رشدی را نیز در نظر بگیرد. (American Academy of Pediatrics)
کاردرمانی در صورت وجود مشکلات عملکردی مرتبط می‌تواند بر حوزه‌هایی مانند توجه، کنترل حرکتی، مهارت‌های دیداری-حرکتی، دست‌خط، برنامه‌ریزی حرکتی و مهارت‌های روزمره تمرکز کند.
در برخی کودکان، فعالیت‌های حرکتی ساختاریافته و متناسب با نیاز فرد می‌توانند به آمادگی بهتر برای شرکت در فعالیت‌های آموزشی کمک کنند. با این حال، انتخاب مداخلات باید بر اساس ارزیابی اختصاصی کودک انجام شود و مشکلات یادگیری نیز به‌طور مستقیم آموزش داده شوند.
وقتی ADHD و اختلال یادگیری همزمان وجود داشته باشند، درمان باید هر دو مشکل را مورد توجه قرار دهد.
برای ADHD، بسته به سن و شرایط کودک، آموزش والدین، مداخلات رفتاری، مداخلات مدرسه و در برخی موارد دارودرمانی می‌توانند در برنامه درمانی قرار گیرند. راهبردهای مدرسه مانند خرد کردن تکالیف طولانی، ایجاد وقفه‌های مناسب و آموزش مهارت‌های سازماندهی نیز می‌توانند به عملکرد کودک کمک کنند. (CDC)
در کنار آن، اختلال یادگیری نیازمند آموزش مستقیم و هدفمند مهارت‌های خواندن، نوشتن یا ریاضی است. بنابراین دارودرمانی ADHD به‌تنهایی اختلال یادگیری را درمان نمی‌کند.
موفقیت درمان زمانی بیشتر می‌شود که خانه، مدرسه و متخصصان در یک مسیر مشترک حرکت کنند. والدین می‌توانند تکالیف را به مراحل کوتاه‌تر تقسیم کنند، دستورها را واضح و کوتاه ارائه دهند و رفتارهای مناسب را تقویت کنند. این راهبردها در توصیه‌های رسمی برای حمایت از کودکان مبتلا به ADHD نیز مورد تأکید قرار گرفته‌اند. (CDC)
همچنین مدرسه می‌تواند با ایجاد حمایت‌های آموزشی و رفتاری، شرایط مناسب‌تری برای یادگیری کودک فراهم کند. (CDC)
در کلینیک تخصصی درمان اختلال یادگیری آریان، ارزیابی و درمان کودک با توجه به مجموعه مشکلات او انجام می‌شود. بسته به نیاز کودک، این فرایند می‌تواند شامل ارزیابی اختلال یادگیری، بررسی توجه و عملکردهای اجرایی، کاردرمانی، آموزش‌های تخصصی خواندن و نوشتن و ریاضی، مداخلات رفتاری و هماهنگی با خانواده و مدرسه باشد.
هدف این رویکرد، تفکیک دقیق مشکلات و ایجاد یک برنامه درمانی منسجم است؛ زیرا کودکی که هم ADHD و هم اختلال یادگیری دارد، ممکن است به حمایت‌هایی فراتر از درمان هرکدام از این مشکلات به‌صورت جداگانه نیاز داشته باشد.
آیا هر کودک بیش فعال دچار اختلال یادگیری است؟
خیر. ADHD و اختلال یادگیری دو وضعیت متفاوت هستند، اما می‌توانند همزمان وجود داشته باشند. مطالعات مختلف میزان این همزمانی را متفاوت گزارش کرده‌اند؛ برای نمونه، یک مطالعه منتشرشده در Pediatrics حدود ۳۸ درصد همزمانی را در نمونه مورد بررسی گزارش کرد و منابع بالینی AAP نیز احتمال همزمانی قابل توجهی را مطرح می‌کنند. (American Academy of Pediatrics)
آیا داروی ADHD اختلال یادگیری را درمان می‌کند؟
خیر. داروهای ADHD می‌توانند علائم اصلی این اختلال مانند بی‌توجهی و تکانشگری را کاهش دهند، اما مهارت‌هایی مانند خواندن، املا یا ریاضی باید به‌صورت مستقیم و تخصصی آموزش داده شوند.
چگونه بفهمیم مشکل کودک ناشی از بیش فعالی است یا اختلال یادگیری؟
با بررسی دقیق عملکرد کودک در موقعیت‌های مختلف. اگر کودک حتی در شرایطی که توجه کافی دارد، در یک مهارت تحصیلی مشخص همچنان مشکل پایدار داشته باشد، احتمال وجود اختلال یادگیری باید بررسی شود. ارزیابی جامع برای تشخیص همزمانی این دو اختلال اهمیت دارد. (American Academy of Pediatrics)
آیا کاردرمانی برای کودک دارای ADHD و اختلال یادگیری مناسب است؟
در صورت وجود مشکلات مرتبط با مهارت‌های حرکتی، دیداری-حرکتی، دست‌خط، توجه یا عملکردهای روزمره، کاردرمانی می‌تواند بخشی از برنامه توان‌بخشی باشد. نوع مداخله باید بر اساس ارزیابی کودک تعیین شود.
آیا با بزرگ‌تر شدن کودک این مشکلات از بین می‌روند؟
علائم ADHD و اختلال یادگیری ممکن است با افزایش سن تغییر کنند، اما مشکلات می‌توانند تا نوجوانی و بزرگسالی نیز ادامه داشته باشند. به همین دلیل شناسایی زودهنگام و برنامه‌ریزی درمانی مناسب اهمیت دارد. (American Academy of Pediatrics)
اگر کودک شما هم در تمرکز و کنترل رفتار مشکل دارد و هم در خواندن، نوشتن، املا یا ریاضی از همسالان خود عقب‌تر است، بهتر است احتمال همزمانی ADHD و اختلال یادگیری به‌صورت تخصصی بررسی شود.
در کلینیک تخصصی درمان اختلال یادگیری آریان، با ارزیابی جامع نقاط قوت و ضعف کودک، مشخص می‌شود که مشکلات او بیشتر به کدام حوزه‌ها مربوط است و چه نوع مداخله‌ای می‌تواند برای او مناسب‌تر باشد.
برای ارزیابی اختلال یادگیری، بیش فعالی و مشکلات توجه و یادگیری کودک، می‌توانید برای ارزیابی تخصصی اقدام کنید.
سلام وقت بخیر . آیا ارزیابی حافظه فعال به‌تنهایی می‌تونه مشخص کنه مشکل کودک از ADHD هست یا اختلال یادگیری؟ یا حتماً باید ارزیابی تحصیلی هم انجام بشه؟
این مقاله دقیقاً مشکل ماست. بچه‌م همش میگه بلدم، ولی سر امتحان اشتباهات عجیبی داره. نمی‌دونیم مشکل از بی‌دقتیه یا واقعاً یادگیریش مشکل داره.