به عنوان یک کاردرمانگر کودکان (OT)، می‌دانم که تعیین اهداف واضح و قابل اندازه‌گیری، سنگ بنای درمان مؤثر است. با این حال، در برخی شرایط، تدوین اهداف کاردرمانی که هم عملی و هم انگیزشی باشند، می‌تواند چالش برانگیز باشد، به خصوص هنگامی که با کودکانی کار می‌کنید که ممکن است به جای تمرین مهارت‌های حرکتی ظریف، به صفحه نمایش نگاه کنند حواس پرتی میکنند و تمایلی هم به جلسات کاردرمانی کودکان ندارند.

چه یک کاردرمانگر باتجربه باشد و چه تازه شروع به کار کرده باشد، همیشه داشتن ایده‌های جدید برای جعبه ابزار کاردرمانی کودکان مفید است. این مقاله از کلینیک کاردرمانی و گفتاردرمانی آریان نمونه‌هایی از اهداف کاردرمانی را که عملی، قابل دستیابی و سرگرم کننده برای شما و کودکانی که به آنها کمک می‌کنید، ارائه می‌دهد.

۱۲ نمونه از اهداف کاردرمانی

بیایید به چند نمونه از اهداف کاردرمانی متناسب با زمینه‌های مختلف رشدی بپردازیم. هر مثال شامل یک بیانیه هدف است، درست مانند مواردی که در مستندات خود قرار می‌دهید.

1. مهارت‌های حرکتی ظریف

مهارت‌های حرکتی ظریف برای کارهای روزمره مانند بستن دکمه پیراهن، نگه داشتن مداد یا برداشتن اشیاء کوچک بسیار مهم هستند. تقویت این مهارت‌ها می‌تواند برای استقلال کودک بسیار مهم باشد. اگر آماده شروع  کاردرمانی کودکان برای مهارت های ظریف هستید، این تمرینات تقویت دست برای کودکان را امتحان کنید!

نمونه هدف نویسی کاردرمانی کودکان در کلینیک کاردرمانی کودکان آریان:

در عرض هشت هفته، مراجع ما محمد حسین  هماهنگی حرکتی ظریف خود را بهبود خواهد بخشید،  فعلا توانایی وی در حد گرفتن دکمه لباسش هست و توانایی بستن دکمه لباسش را ندارد.هدف ما رسیدن به چهار بار بستن دکمه های لباسش از 5 بار تلاش هست.

نمونه تمرین جذاب برای هدف ذکر شده بالا:

پیچ و تاب سرگرم‌کننده: چرا هدف را به یک جلسه تمرین ابرقهرمانی تبدیل نمی‌کنید؟ آن را به عنوان “قدرت‌های فوق‌العاده دکمه” قاب کنید، جایی که کودک در حال آموزش برای تسلط بر لباس ابرقهرمانی خود است. هرچه دکمه‌های بیشتری را بتوانند مدیریت کنند، به وضعیت ابرقهرمانی خود نزدیک‌تر می‌شوند!

2.مهارت‌های حرکتی درشت

مهارت‌های حرکتی درشت شامل حرکات بزرگتری مانند راه رفتن، پریدن و حفظ تعادل هستند. اینها برای فعالیت‌های بدنی و هماهنگی کلی اساسی هستند.

نمونه هدف کاردرمانی:

در 12 هفته، مراجع با پریدن همزمان به جلو با هر دو پا، حداقل 12 اینچ، در سه بار از پنج بار آزمایش، همانطور که در جلسات درمانی مشاهده می‌شود، مهارت‌های حرکتی درشت بهبود یافته‌ای را نشان خواهد داد.

پیچ و تاب سرگرم‌کننده: اتاق درمان را به یک منطقه ماجراجویی تبدیل کنید! یک مسیر مانع ایجاد کنید که پریدن در آن کلید غلبه بر چالش‌هایی مانند «گودال‌های گدازه» یا «عبور از رودخانه» باشد. هرچه پرش‌های موفق‌تری داشته باشند، سطوح بیشتری را فتح می‌کنند!

3. دست‌خط

دست‌خط یک کار پیچیده است که نیاز به مهارت‌های حرکتی ظریف، هماهنگی دست و چشم و پردازش شناختی دارد. بسیاری از کودکان با دست‌خط مشکل دارند، بنابراین تعیین اهداف کاردرمانی قابل دستیابی در این زمینه می‌تواند فوق‌العاده مفید باشد.

نمونه هدف کاردرمانی:

در عرض ۱۰ هفته، مراجع با نوشتن واضح و صحیح نام خود در چهار از پنج آزمایش، با شکل‌گیری و فاصله‌گذاری مناسب حروف، همانطور که توسط مشاهده درمانگر اندازه‌گیری می‌شود، خوانایی دست‌خط را بهبود می‌بخشد.

پیچش سرگرم‌کننده: این را به یک ماموریت مامور مخفی تبدیل کنید که در آن کودک باید نام رمز مخفی خود را برای باز کردن سطوح جدید «امضا» کند. هر نامی که به طور مرتب نوشته شده باشد، رتبه جدیدی در دنیای ماموران مخفی برای او به ارمغان می‌آورد!

4. پردازش حسی

پردازش حسی شامل چگونگی تفسیر و پاسخ مغز به اطلاعات حسی است. برای کودکانی که مشکلات پردازش حسی دارند، تعیین اهدافی که به مدیریت نیازهای حسی آنها کمک می‌کند، کلید موفقیت آنها در فعالیت‌های روزانه است.

نمونه هدف کاردرمانی:

در طول شش ماه آینده، مراجع با استفاده مستقل از استراتژی‌های حسی، مانند استفاده از پتوی وزنه‌دار یا هدفون‌های حذف نویز، در طول فعالیت‌های چالش‌برانگیز در چهار مورد از پنج فرصت، همانطور که توسط والدین گزارش شده و توسط درمانگر مشاهده شده است، مهارت‌های پردازش حسی را بهبود خواهد بخشید.

پیچش سرگرم‌کننده: اتاق درمان را به عنوان یک ایستگاه اکتشاف حسی تصور کنید. کودک می‌تواند به یک “دانشمند حسی” تبدیل شود و با ابزارها و استراتژی‌های مختلف آزمایش کند تا آنچه را که بیشترین کمک را به او می‌کند، پیدا کند. هر استفاده موفقیت‌آمیز از یک استراتژی حسی می‌تواند “آزمایش تکمیل‌شده” دیگری باشد.

5.مهارت‌های مراقبت از خود

مهارت‌های مراقبت از خود، وظایف روزمره‌ای هستند که کودکان برای مستقل شدن باید بر آنها تسلط داشته باشند، مانند لباس پوشیدن، مسواک زدن یا غذا خوردن.

نمونه هدف کاردرمانی:

در 16 هفته، مراجع تمام مراحل مسواک زدن دندان‌های خود، از جمله استفاده از خمیر دندان، مسواک زدن به مدت دو دقیقه و شستشو را به مدت چهار روز از پنج روز، همانطور که توسط والدین گزارش شده و توسط مشاهده درمانگر تأیید شده است، به طور مستقل انجام خواهد داد.

پیچش سرگرم‌کننده: با ایجاد یک چالش روتین صبحگاهی، آن را سرگرم‌کننده کنید! بچه‌ها می‌توانند هر بار که وظایف مراقبت از خود را به طور مستقل انجام می‌دهند، برچسب یا امتیاز کسب کنند و برای یک پاداش سرگرم‌کننده مانند انتخاب فیلم برای شب خانوادگی یا یک خوراکی ویژه تلاش کنند.

6.تعامل اجتماعی

اهداف تعامل اجتماعی در مورد کمک به کودکان در جهت یابی روابطشان با دیگران است – چه دوست یابی، رعایت نوبت یا برقراری ارتباط موثر.

نمونه هدف کاردرمانی:

در عرض ۲۰ هفته، مراجع با شروع حداقل سه تعامل مناسب با همسالان در طول زمان بازی، بدون هیچ گونه دستوری، در چهار مورد از پنج فرصت، همانطور که توسط مشاهده شده است، مهارت‌های تعامل اجتماعی را بهبود خواهد بخشید.

کدام بیماران و مراجعین نیاز به خدمات کاردرمانی کودکان دارند:

۱) اختلال طیف اوتیسم (ASD)

• توضیح کوتاه: مجموعه‌ای از چالش‌های ارتباطی، اجتماعی و رفتارهای تکراری که دامنه گسترده‌ای دارد.
• نقش OT: بهبود پردازش حسی، هماهنگی حرکت، مهارت‌های خودمراقبتی و نقشه‌راه برای شرکت در فعالیت‌های کلاسی و اجتماعی.
• اهداف معمول: بهبود توجه، ارتقای مهارت‌های دست‌گیری اشیاء و نوشتن، بهبود پاسخ‌دهی به محرک‌های حساسیت‌زا.

۲) اختلال پردازش حسی (SPD)

• توضیح کوتاه: مشکلات در پردازش ورودی‌های حسی مانند لمس، صدا، نور یا بافت‌ها.
• نقش OT: آموزش استراتژی‌های حسی برای تنظیم پاسخ‌های رفتاری و بهبود سازگاری با محیط‌های مختلف.
• اهداف معمول: استفاده از ابزارهای حسی شخصی، کاهش هیجان‌های غیرمنطقی، بهبود تمرکز در کلاس.

۳) اختلال هماهنگی رشدیش یا اختلال هماهنگی حرکتی (DCD)

• توضیح کوتاه: مشکل در هماهنگی حرکت‌های ظریف و درشت که انجام کارهای روزمره را سخت می‌کند.
• نقش OT: کار با مهارت‌های حرکتی، برنامه‌ریزی حرکت، بهبود مهارت‌های خودمراقبتی و فعالیت‌های مدرسه.
• اهداف معمول: دست‌گیری دقیق قلم، پوشیدن لباس، بریدن با قیچی، مهارت‌های ورزشی گروهی.

۴) اختلال کم‌توجهی-بیش‌فعالی (ADHD)

• توضیح کوتاه: مشکل در مدیریت توجه، کنترل پرش‌های ذهنی و رفتارهای impulsive.
• نقش OT: تنظیم انرژی و حالت‌های فیزیولوژیک، بهبود سازمان‌دهی جعبه‌ابزارهای یادگیری، طراحی روال‌های روزانه برای کلاس و خانه.
• اهداف معمول: بهبود تمرکز در کارهای کوتاه، دنبال کردن دستورات، استفاده از روال‌های نمونه‌محور.

۵) بیماری‌های نورو-حرکتی مزمن مانند فلج مغزی (CP)

• توضیح کوتاه: ناتوانی‌های حرکتی ناشی از آسیب به سیستم عصبی مرکزی یا محیطی.
• نقش OT: بهبود توانایی‌های انجام کارهای روزمره، نشستن و ایستادن با پشتیبانی مناسب، استفاده از ابزارهای کمکی و اصلاح نشستن.
• اهداف معمول: استقلال در خودمراقبتی، حفظ وضعیت بدنی سالم، استفاده از تجهیزات کمکی مناسب.

۶) سندرم‌های ژنتیک/متابولیک با تاخیرهای حرکت

• توضیح کوتاه: مانند Fragile X، Rett یا Angelman که ممکن است با تاخیرهای حرکتی و پردازشی همراه باشند.
• نقش OT: تقویت مهارت‌های حرکت، برنامه‌ریزی روزانه و تعامل اجتماعی.
• اهداف معمول: پیشرفت‌های کوچک اما پایدار در مهارت‌های روزمره و بازی‌های گروهی.

۷) تاخیر رشدی عمومی یا ناتوانی ذهنی/هوشی (Global Developmental Delay / Intellectual Disability)

• توضیح کوتاه: تاخیر در یک یا چند حوزه رشد، از جمله حرکت، زبان یا رفتار social.
• نقش OT: تقویت مهارت‌های زندگی روزمره، دست‌خط و مهارت‌های مدرسه، بهبود مشارکت در فعالیت‌های گروهی.
• اهداف معمول: استقلال در مراقبت‌های شخصی، بهبود ارتباط و تعامل با دیگران.

۸) مشکلات تغذیه‌ای-بلع در کودکان (Pediatric Feeding/Dysphagia)

• توضیح کوتاه: مشکلات در پذیرش غذا، استفاده از ابزارهای خوراکی یا مهارت‌های آروزی بافتی و حرکت دادن غذا.
• نقش OT: تقویت عضلات دهانی-فکری، تدریس استراتژی‌های آروزی و تعامل با تیم تغذیه و گفتاردرمانی.
• اهداف معمول: پذیرش طیف وسیعی از بافت‌ها، افزایش پوشش مواد مغذی و کاهش ترس از خوردن.

۹) مشکلات دید-حرکتی و پردازش دیدی-حرکتی

• توضیح کوتاه: مشکلات در هماهنگی بین دیدگاه و حرکت دست یا پردازش تصویری.
• نقش OT: تمرین‌های هماهنگی چشم-دست، بهبود تمرکز دیداری و خواندن نقشه‌های بصری.
• اهداف معمول: بهبود دقت در نوشتن، ترسیم اشکال، و کار با ابزارهای نوشتاری.

۱۰) تروماهای مغزی یا آسیب‌های اکتسابی مغزی در کودکان (TBI)

• توضیح کوتاه: آسیب‌های مغزی ناشی از تصادف یا واقعه‌های دیگر که می‌تواند مهارت‌های حرکتی و شناختی را تحت تأثیر قرار دهد.
• نقش OT: بازگردانی مهارت‌های حرکتی و انجام کارهای روزمره، بازسازی روال روزانه و تنظیم هیجانی.
• اهداف معمول: بازیافت استقلال در مدرسه و خانه، بهبود هماهنگی حرکتی و ایمنی حرکتی.

۱۱) سکته مغزی یا عوارض نورولوژیک-آنژیوپاتولوژیک در کودکان

• توضیح کوتاه: وقوع اختلالات عصبی به دلیل مشکلات عروقی یا نورو-متابولیک.
• نقش OT: بازتوانی عملکردی، تمرینات حرکت و فعالیت‌های کلاسی مطابق با سطح عملکرد کودک.
• اهداف معمول: بهبود کارکرد روزمره، بازگشت به فعالیت‌های مدرسه و بازی.

۱۲) اختلالات مفصلی یا دردهای مزمن مرتبط با رشد (مثلاً آرتریت نوجوانان)

• توضیح کوتاه: مشکلات مفصلی و دردهای مزمن که فعالیت‌های روزمره را محدود می‌کند.
• نقش OT: مدیریت انرژی، اصلاح فعالیت‌های روزانه، استفاده از ابزارهای کمکی و تمرین‌های سازگار با درد.
• اهداف معمول: حفظ استقلال در مدرسه و خانه، شرکت در فعالیت‌های ورزشی با ایمنی.