اهمیت گفتاردرمانی برای افراد با کم شنوایی
گفتاردرمانی برای افراد دارای کمشنوایی یکی از اساسیترین و مؤثرترین مداخلات توانبخشی است که نقشی کلیدی در بهبود کیفیت زندگی، ارتباط اجتماعی و رشد زبانی این افراد دارد. کمشنوایی، بسته به میزان و نوع آن، میتواند تأثیر عمیقی بر توانایی فرد برای درک گفتار، تولید صداهای گفتاری، و شکلگیری زبان بگذارد. هنگامی که مسیر شنوایی دچار نقص میشود، ارتباط میان درک شنیداری و تولید زبانی مختل میگردد و در نتیجه فرد بهویژه در دوران کودکی، با چالشهایی در رشد گفتار و مهارتهای زبانی مواجه میشود. در چنین شرایطی، گفتاردرمانی نهتنها به بهبود مهارتهای ارتباطی کمک میکند، بلکه مغز را در مسیر بازسازماندهی و بهرهگیری از سایر مسیرهای حسی و شناختی برای جبران کمبودهای شنیداری هدایت مینماید.
درمانگر گفتار و زبان با ارزیابی دقیق میزان شنوایی، توان درک گفتار و کیفیت تولید صدا، برنامه درمانی فردمحوری را طراحی میکند که متناسب با نوع کمشنوایی (حسیعصبی، انتقالی یا ترکیبی) و ابزار کمکی مورد استفاده فرد (سمعک یا حلزون شنوایی) باشد. نخستین گام، آموزش گوش دادن هدفمند است. فرد میآموزد باقیمانده شنوایی خود را به بهترین شکل استفاده کند، تفاوت بین اصوات گفتاری را تشخیص دهد و از نشانههای دیداری و بافت معنایی برای درک گفتار یاری بگیرد. پس از تقویت مهارتهای درکی، گفتاردرمانگر بر تولید درست واجها، کنترل تنفس و وضوح کلام تمرکز میکند. در افراد با کمشنوایی مادرزادی، این بخش از درمان اهمیت دوچندان دارد زیرا شکلگیری طبیعی واجها در نبود بازخورد شنیداری کامل، با دشواری روبروست.
گفتاردرمانی تنها محدود به کودکانی نیست که از بدو تولد دچار کمشنوایی بودهاند؛ بلکه در بزرگسالانی که بهدلیل بیماریهای گوش، ضربه یا افزایش سن دچار کاهش شنوایی شدهاند نیز نقشی حیاتی دارد. در این افراد معمولاً ادراک اصوات با کیفیت پایین یا مبهم است و همین امر باعث کاهش وضوح گفتار، افت مهارتهای زبانی و گرایش به انزوا یا سکوت اجتماعی میشود. گفتاردرمانگر با آموزش راهبردهای شنیداری و زبانی، به فرد کمک میکند تا مجدداً اعتمادبهنفس خود را در برقراری ارتباط بهدست آورد و از ابزارهای شنیداری خود بهصورت مؤثر استفاده کند.
علاوه بر آموزشهای صوتی و گفتاری، بخش مهمی از گفتاردرمانی برای افراد کمشنوا شامل کار بر مهارتهای زبانی بالاتر مانند درک جملات پیچیده، گسترش واژگان، بهبود دستور زبان و آموزش مهارتهای گفتوگویی است. این تمرینها بهویژه برای کودکانی که دیر شنواییشان تشخیص داده شده یا دیر مداخلات سمعک و کاشت حلزون را دریافت کردهاند، کمک میکند تا خلاهای اولیه در رشد زبانی جبران شود. در این روند، گفتاردرمانگر همکاری نزدیکی با خانواده دارد و والدین آموزش میبینند که چگونه در خانه با استفاده از بازی، توصیف، داستانگویی و تکرار هدفمند، مهارتهای شنیداری و گفتاری کودک را تقویت کنند. محیط خانواده نقش حیاتی دارد؛ رابطهی گرم، صبورانه و بدون فشار، باعث میشود کودک احساس امنیت کند و تمایل بیشتری به گفتار و گوش دادن نشان دهد.
از منظر عصبشناختی، اهمیت شروع زودهنگام گفتاردرمانی برای افراد کمشنوا در پدیده نوروپلاستیسیته نهفته است. مغز در سالهای ابتدایی زندگی بالاترین ظرفیت را برای سازماندهی مجدد و یادگیری از مسیرهای حسی جدید دارد. هرچه آموزش گفتار زودتر آغاز شود، احتمال فعالسازی مجدد قشر شنوایی از طریق تحریکهای صوتی و گفتاری بالاتر میرود. غفلت از درمان موجب میشود این نواحی مغزی بهمرور کارکرد خود را از دست دهند یا برای پردازشهای غیرشنیداری مورد استفاده قرار گیرند و در نتیجه بازتوانی گفتار در مراحل بعدی دشوارتر شود.
در نهایت، گفتاردرمانی برای افراد کمشنوا هدفی فراتر از آموزش گفتار دارد؛ این درمان تلاشی برای بازگرداندن توان ارتباطی است — یعنی امکان برقراری رابطه، بیان احساسات و شرکت در تعامل اجتماعی. گفتاردرمانگر علاوه بر آموزش مهارتهای فنی، به تقویت اعتمادبهنفس ارتباطی و کاهش اضطراب ناشی از نقص شنوایی کمک میکند. در نتیجه، فرد نهتنها بهتر میشنود و میگوید، بلکه احساس میکند صدایش ارزش شنیدهشدن دارد. این همان معنای واقعی توانبخشی است: بازگرداندن ارتباط، هویت و حضور فعال در جهان صداها.
تأثیر کم شنوایی بر مهارتهای ارتباطی و زبانی
کمشنوایی یکی از عواملی است که میتواند بهطور جدی رشد و کارکرد مهارتهای ارتباطی و زبانی را تحت تأثیر قرار دهد. زبان و گفتار انسان بر پایهی شنیدن و بازخورد صوتی بنا شدهاند؛ کودک با گوش دادن به اصوات محیط، گفتار والدین و الگوهای زبانی پیرامون خود، بهتدریج واجها، واژگان و ساختار جمله را میآموزد. وقتی این مسیر ورودی دچار آسیب یا محدودیت میشود، مغز کودک اطلاعات شنیداری کافی برای شکل دادن به نظام زبانی در اختیار ندارد و در نتیجه فرآیند اکتساب زبان دچار تأخیر و اختلال میگردد. این مسئله نهفقط رشد زبان گفتاری، بلکه توانایی درک، تفکر نمادین، و تعامل اجتماعی را نیز تحت تأثیر قرار میدهد.
کودکان کمشنوا بسته به شدت و زمان شروع کمشنوایی، ممکن است در سطوح مختلفی با مشکلات زبانی مواجه شوند. در کمشنواییهای شدید یا عمیق پیشزبانی، یعنی زمانی که کودک از آغاز زندگی صدا را بهخوبی نمیشنود، رشد زبانی طبیعی بدون مداخلهٔ شنیداری و گفتاردرمانی تقریباً غیرممکن است. این کودکان معمولاً دیرتر شروع به بیان کلمات میکنند، دایرهٔ واژگان محدودتری دارند و جملاتشان از نظر نحوی سادهتر است. علاوه بر این، بهدلیل آنکه در معرض الگوهای گفتاری طبیعی نبودهاند، ممکن است در تلفظ دقیق صداها و آهنگ ملودی گفتار نیز دچار مشکل شوند. در کمشنواییهای خفیفتر یا اکتسابی، هرچند پایهٔ زبان در اوایل رشد شکل گرفته است، ولی با گذر زمان درک گفتار در محیطهای پر سروصدا یا شلوغ برای فرد دشوار میشود و همین امر بر کیفیت تعاملات اجتماعی تأثیر منفی میگذارد.
تأثیر کمشنوایی تنها به بعد زبانی محدود نمیشود، بلکه مهارتهای ارتباطی – یعنی توانایی در برقراری و حفظ گفتوگو، درک نیت طرف مقابل، و پاسخدادن متناسب با موقعیت – نیز تحت تأثیر قرار میگیرد. فرد کمشنوا ممکن است پیامهای گفتاری را ناقص دریافت کند، در تشخیص لحن و آهنگ هیجانی کلمات دچار ابهام شود و در نتیجه درک اشتباهی از موقعیت ارتباطی پیدا کند. در بسیاری از موارد، این مسئله باعث کاهش اعتمادبهنفس ارتباطی، اجتناب از مکالمه و انزوای اجتماعی میشود. کودکان کمشنوا در محیط مدرسه ممکن است در برقراری رابطه با همسالان یا دنبال کردن مکالمات گروهی دچار دشواری شوند، و همین مسئله بر رشد هیجانی و خودپندارهٔ آنان تأثیر منفی میگذارد.
از دیدگاه علوم شناختی و عصبزبانشناسی، کمشنوایی نه تنها ورودی صوتی را کاهش میدهد، بلکه موجب تغییر در نحوهٔ سازماندهی قشر شنوایی مغز نیز میشود. اگر مغز در دوران بحرانی رشد، ورودی شنوایی کافی دریافت نکند، نواحی شنوایی ممکن است برای پردازشهای بینایی یا حسی دیگر مورد استفاده قرار گیرند، در نتیجه بازیابی طبیعی مهارتهای شنیداری و گفتاری در آینده دشوارتر خواهد بود. به همین دلیل، تشخیص زودهنگام کمشنوایی و آغاز توانبخشی شنیداری و گفتاردرمانی از ماههای نخست زندگی از اهمیت حیاتی برخوردار است. هرچه کودک زودتر با صدا و زبان درگیر شود – چه از طریق سمعک، چه با کاشت حلزون – احتمال رشد طبیعیتر زبان و برقراری ارتباط مؤثر بیشتر میشود.
در بزرگسالان، کاهش شنوایی معمولاً بهصورت تدریجی رخ میدهد و ممکن است در ابتدا تنها در محیطهای شلوغ احساس شود. بااینحال، حتی افت اندک شنوایی نیز بر روانی گفتار و تعامل اجتماعی اثر میگذارد. فرد کمشنوا ممکن است به دلیل نیاز به تمرکز زیاد برای درک حرف دیگران دچار خستگی شنیداری شود، در نتیجه تمایلش به شرکت در گفتوگو کاهش یابد. این چرخه در بلندمدت میتواند موجب انزوا، افسردگی و افت کیفیت ارتباط زناشویی یا خانوادگی شود.
در مجموع، کمشنوایی اختلالی صرفاً فیزیکی نیست، بلکه پدیدهای ارتباطی و شناختی است که سراسر نظام زبان، تفکر و تعامل اجتماعی را دربر میگیرد. مداخلهی بهموقع گفتاردرمانی، آموزش مهارتهای شنیداری، و حمایت خانواده نقش بنیادینی در پیشگیری از عوارض ارتباطی و زبانی آن دارد. هدف نهایی، بازگرداندن امکان «درک و بیان» مؤثر است؛ چراکه شنیدن تنها دریافت صدا نیست، بلکه دروازهای است بهسوی برقراری ارتباط، فهم متقابل و حضور فعال در جامعهی انسانی.
تقویت مهارتهای شنیداری و درک گفتار
تقویت مهارتهای شنیداری و درک گفتار یکی از بنیادیترین اهداف در توانبخشی گفتار و زبان، بهویژه در افراد کمشنوا، کودکان با تأخیر زبانی، یا کسانی است که پس از آسیب مغزی دچار مشکلات درک گفتار شدهاند. این فرایند به مغز کمک میکند تا اصوات را دقیقتر تشخیص دهد، الگوهای واجی را تمایز دهد و پیام گفتاری را با سرعت و دقت بیشتری پردازش کند. شنیدن فعال، فراتر از دریافت اصوات است؛ فرایندی شناختی و زبانی است که در آن فرد باید اصوات را تحلیل، سازماندهی و با دانش قبلی ترکیب کند تا معنا ساخته شود. به همین دلیل است که گفتاردرمانگران، تقویت مهارتهای شنیداری را یکی از پلههای اولیه و ضروری در مسیر بهبود زبان گفتاری میدانند.
فرآیند تقویت شنیداری معمولاً با آموزش «توجه به صدا» آغاز میشود. در این مرحله، درمانگر به فرد کمک میکند تا نسبت به وجود صداهای محیطی آگاهتر شود و تفاوت بین حضور و نبود صدا را تشخیص دهد. سپس فرد یاد میگیرد تا بین صداهای مختلف تمایز قائل شود؛ برای مثال تشخیص تفاوت بین صدای زنگ، صدای انسان و صدای موسیقی. این تمرینها پایهای برای تشخیص اصوات گفتاری هستند. وقتی گوش و مغز بتوانند تفاوت بین صدای /س/ و /ش/ یا /ت/ و /د/ را تشخیص دهند، درک گفتار نیز بهطور طبیعی پیشرفت میکند. این مرحله بهویژه برای کودکانی که بهتازگی از سمعک یا کاشت حلزون استفاده میکنند اهمیت زیادی دارد، زیرا مغز آنها نیاز به بازآموزی در تحلیل اصوات دارد.
در مرحلهی بعد، تمرینهای شنیداری پیشرفتهتر بر «تبعیض واجی» و «تشخیص الگوهای گفتار» تمرکز میکند. در این بخش هدف آن است که فرد بتواند کلمات مشابه را از یکدیگر تمایز دهد و محتوا را بر اساس شواهد شنیداری، نه صرفاً معنی، درک کند. به عنوان مثال در تمرینهای گفتاردرمانی، از واژههای نزدیک مانند «در» و «تر»، یا «باران» و «بران» استفاده میشود تا مغز بتواند تغییرات جزئی در توالی آواها را تشخیص دهد. پس از ارتقای این مرحله، مهارت «درک جملات» مورد توجه قرار میگیرد؛ یعنی درک و پردازش جملات ساده و سپس پیچیده در بافتهای واقعی مکالمه. درمانگر ممکن است از داستانگویی، تصاویر توصیفی یا بازیهای شنیداری استفاده کند تا تمرکز شنیداری و درک معنایی را بهطور توأمان تقویت کند.
یکی از اصول کلیدی در تقویت مهارت شنیداری، تمرین در محیطهای متنوع صوتی است. در زندگی روزمره، گفتار همیشه در سکوت کامل شنیده نمیشود؛ بنابراین در برنامه درمانی، بهتدریج سطوح نویز محیط افزایش مییابد تا فرد قادر شود در محیطهای واقعی مانند کلاس درس، فروشگاه یا محل کار، تمرکز شنیداری خود را حفظ کند. گفتاردرمانگر همچنین بر راهبردهایی مانند «تخمین معنای گفتار از بافت جمله» و استفاده از نشانههای دیداری (لبخوانی یا حرکات چهره) برای کاملکردن اطلاعات شنیداری تأکید میکند. این ترکیب از ورودیهای چندحسی باعث میشود مغز کارآمدتر و یکپارچهتر عمل کند.
درک گفتار بهشدت وابسته به حافظه شنیداری و توجه است، بنابراین تمرینهای تقویتی برای افزایش دقت و دامنهٔ حافظه کوتاهمدت کلامی نیز بخش جداییناپذیر از گفتاردرمانی محسوب میشود. فعالیتهایی مانند تکرار توالی واژهها، یادآوری جملات کوتاه، یا شنیدن و بازگویی داستانها به بهبود این مهارتها کمک میکند. تقویت توجه شنیداری، بهویژه در کودکان با اختلال نقص توجه، به افزایش توان تمرکز در کلاس و تعامل گفتاری منجر میشود. زمانی که فرد بتواند بدون خستگی یا حواسپرتی به صداهای گفتار گوش دهد، درک و پاسخدهی او نیز روانتر میشود.
در نهایت، تقویت مهارتهای شنیداری و درک گفتار تنها یک تمرین فنی نیست، بلکه تجربهای تعاملی و انسانی است. مغز انسان از طریق تمرینهای مکرر، ارتباطات عصبی میان نواحی شنوایی، گفتاری و شناختی را گسترش میدهد؛ به همین دلیل استمرار تمرین و بازخورد مثبت درمانگر اهمیت بالایی دارد. هدف نهایی این فرایند آن است که فرد بتواند «بهتر بشنود تا بهتر بفهمد و بهتر پاسخ دهد». وقتی درک گفتار ارتقا یابد، اعتمادبهنفس ارتباطی افزایش پیدا میکند و دنیای شنیداری فرد – که شاید روزی برایش گنگ و نامفهوم بود – بار دیگر شفاف، زنده و قابلدرک میشود.
اهمیت درمان کم شنوایی در سنین پایین
درمان کمشنوایی در سنین پایین از حیاتیترین مراحلی است که میتواند مسیر رشد زبانی، شناختی و اجتماعی کودک را تعیین کند. شنوایی نخستین دروازهی ورود اطلاعات زبانی به مغز است، و اگر این ورودی بهموقع و به اندازهی کافی فراهم نشود، ساختارهای مغزی مسئول زبان و گفتار نمیتوانند بهدرستی شکل بگیرند. سالهای اولیه زندگی، دوران طلایی رشد عصبی یا همان «پنجره نوروپلاستیسیته» است؛ یعنی زمانی که مغز بیشترین آمادگی را برای یادگیری دارد. در این بازه، هر تجربه شنیداری نقش مستقیم در تقویت شبکههای عصبی پردازش صدا و زبان دارد. به همین دلیل، تشخیص زودهنگام و شروع سریع مداخلات درمانی در کمشنوایی نوزادان و کودکان خردسال اهمیتی اساسی دارد.
در بسیاری از کشورها، غربالگری شنوایی در بدو تولد انجام میشود تا حتی کمشنواییهای خفیف و یکطرفه نیز شناسایی شوند. علت آن است که حتی آسیب جزئی در دریافت صدا میتواند یادگیری گفتار را با تأخیر مواجه سازد. مغز کودک برای رمزگشایی از واجها و ترکیبات زبانی به شنیدن مداوم و دقیق نیاز دارد. وقتی این ورودی صوتی ناقص یا تحریفشده باشد، کودک نهتنها دیرتر شروع به حرف زدن میکند، بلکه در تمایز صداها، تلفظ صحیح و درک معنای واژهها نیز دچار مشکل میشود. درمان زودهنگام، با بهکارگیری سمعک، کاشت حلزون یا سایر وسایل کمکشنوایی، این فرصت را به کودک میدهد که در همان مراحل شکلگیری زبان، دنیای صدا را بهدرستی تجربه کند و مسیر طبیعی رشد گفتار و زبان را طی نماید.
کمشنوایی درماننشده در سالهای اولیه پیامدهایی فراتر از زبان دارد. کودکانی که بهدلیل نشنیدن، ارتباط مؤثر با اطرافیان ندارند، ممکن است احساس انزوا، ناآگاهی از محیط و اضطراب اجتماعی را تجربه کنند. این وضعیت در آینده میتواند به مشکلات رفتاری، افت تحصیلی و ناتوانی در برقراری روابط سالم با همسالان منجر شود. از سوی دیگر، پژوهشهای عصبشناسی نشان دادهاند که اگر کودک تا حدود دو سالگی درمان مؤثر شنوایی دریافت نکند، بخشهایی از قشر شنوایی مغز ممکن است برای پردازشهای دیگر مانند بینایی سازماندهی مجدد پیدا کند و توانایی پردازش گفتار را بهطور کامل از دست بدهد. در نتیجه، هرچه درمان دیرتر آغاز شود، بازگرداندن عملکردهای طبیعی مغز دشوارتر خواهد بود.
گفتاردرمانی نقش کلیدی در این مسیر ایفا میکند. پس از تأمین ورودی شنوایی با ابزارهای کمکی، گفتاردرمانگر به آموزش پردازش شنیداری، تمایز واجی و درک زبانی میپردازد. کودک میآموزد که صداها را از یکدیگر تشخیص دهد، منبع صدا را شناسایی کند و ارتباط بین واژهها و مفاهیم را بسازد. جلسات گفتاردرمانی به مرور قدرت تمرکز شنیداری، حافظهی کلامی و توان درک گفتار در محیطهای واقعی (مانند کلاس درس یا پارک) را افزایش میدهند. والدین نیز در این روند آموزش میبینند تا با صحبت مداوم، استفاده از آهنگ طبیعی گفتار و تشویق کودک به پاسخدهی صوتی، محیطی غنی از ورودی زبانی فراهم کنند.
اهمیت درمان زودهنگام در آن است که فرصتهای رشد بیولوژیک و زبانی را در زمان مناسب هدف میگیرد. اگر این فرصت از دست برود، حتی با فناوریهای پیشرفته مانند کاشت حلزون نیز دستیابی به زبان طبیعی ممکن است کامل نباشد. بنابراین برنامهریزی جامع شامل غربالگری نوزادان، تشخیص سریع توسط ادیولوژیست، تنظیم دقیق وسایل کمکشنوایی، و شروع همزمان گفتاردرمانی، بهترین نتایج را به همراه دارد. کودکانی که در سالهای نخست درمان میشوند، اغلب میتوانند مهارتهای گفتاری، تحصیلی و اجتماعی همسطح با همسالان شنوا کسب کنند.
در نهایت، درمان کمشنوایی در سنین پایین نه فقط اقدامی پزشکی، بلکه سرمایهگذاری بر آینده ارتباطی، تحصیلی و هیجانی کودک است. هر لحظهی تأخیر در فراهم کردن تجربه شنیدن، گامی در جهت از دست دادن فرصت یادگیری زبان مادری است. با مداخلهی زودهنگام و پیگیری مداوم، میتوان مطمئن شد که هیچ کودکی بهدلیل کمشنوایی از حق طبیعی شنیدن، سخن گفتن و درک جهان پیرامون خود محروم نخواهد ماند.
شناخت کم شنوایی و شروع گفتاردرمانی کم شنوایی
اگر قصد انجام گفتاردرمانی کم شنوایی یا آشنایی بیشتر با آن را دارید؛ با ما همراه باشید. قبل از هر چیزی بهتر است که کم شنوایی را برای شما شرح دهیم. کم شنوایی یکی از شایع ترین بیماری های مادرزادی می باشد؛ در عین حال بسیاری از سالمندان هم به این بیماری دچار می شوند. این بیماری بصورت خفیف، متوسط و یا خیلی شدید رخ می دهد. در مواردی که کم شنوایی بصورت خفیف باشد؛ برای بیمار سمعک تجویز می شود و در مواردی که کم شنوایی شدید باشد؛ کاشت حلزون انجام می شود.
افراد در کودکی با شنیدن اصوات حرف زدن را می آموزند؛ به همین دلیل اختلالات گفتاری و ناتوانی در حرف زدن در افراد مبتلا به کم شنوایی بسیار رایج می باشد. اگر کم شنوایی در کودکی تشخیص داده شود؛ فرآیند درمان این بیماری کوتاه تر می شود. با انجام گفتاردرمانی کم شنوایی می توان به یک نتیجه حداکثری در درمان کم شنوایی رسید. هدف اصلی گفتاردرمانی کم شنوایی بهبود کیفیت گفتار و ارتباطات کلامی در بیمار مبتلا به کم شنوایی است.
معرفی انواع کم شنوایی و شروع گفتاردرمانی کم شنوایی
تکنیک های بکار رفته در گفتاردرمانی کم شنوایی با توجه به نوع کم شنوایی و شدت آن تعیین می شوند. انواع کم شنوایی عبارت اند از: 1 ) کم شنوایی حسی عصبی: اگر آسیب در گوش داخلی باشد، کم شنوایی از نوع حسی عصبی است و اگر نقص در عصب شنوایی باشد، کم شنوایی از نوع عصبی می باشد. 2 ) کم شنوایی انتقالی: اگر نقص در گوش میانی یا گوش خارجی باشد، کم شنوایی از نوع انتقالی می باشد. 3 ) کم شنوایی مرکزی: این نوع کم شنوایی مربوط به پردازش اصوات در مغز است. این اختلال اکثرا همراه با کم شنوایی حسی عصبی اتفاق می افتد. 4 ) کم شنوایی آمیخته: بیمار همزمان به دو اختلال کم شنوایی حسی عصبی و کم شنوایی انتقالی مبتلا می باشد.
دلایل ابتلا به کم شنوایی در کودکان و بزرگسالان
کم شنوایی می تواند علل مختلف ژنتیکی، اکتسابی و … داشته باشد. برخی بیماری ها پیش از تولد و در دوران جنینی باعث بروز کم شنوایی در کودک می شوند. این بیماری ها عبارت اند از:
⦁ عفونت های داخل رحمی
⦁ دیابت مادرزادی
⦁ نارس بودن نوزاد
⦁ مسمومیت های دوران بارداری
⦁ کمبود اکسیژن
⦁ بدشکلی های گوش نوزاد
برخی کم شنوایی ها اکتسابی هستند و مادرزادی نیستند. برخی از آن ها عبارت اند از:
⦁ عفونت های گوش
⦁ آبله مرغان
⦁ آسیب به سر
⦁ آنفولانزا
⦁ سرخچه
برای مشاوره رایگان با شماره های 02122142604 – 021267664280 – 09301969614 تماس بگیرید.
شناخت علائم کم شنوایی در کودکان و آغاز گفتاردرمانی کم شنوایی
همانطور که قبل تر گفته شد اگر کم شنوایی در کودکی تشخیص داده شود؛ درمان آن کوتاه تر است و همچنین با نتایج بهتری همراه است. در صورتی که علائم زیر را در کودک خود مشاهده کردید، به کلینیک کاردرمانی آریان مراجعه کنید. مهم ترین عوامل کم شنوایی در کودکی عبارت اند از:
⦁ کودک نسبت به اسم خود واکنشی نشان نمی دهد.
⦁ کودک نسبت به صدا واکنش نشان نمی دهد.
⦁ نیاز به تکرار کردن جملات دارد.
⦁ در جهت یابی صدا دچار مشکل می شود.
⦁ صدای تلویزیون را بلند می کند.
⦁ در مهارت های ارتباطی پیشرفتی ندارد.
⦁ در شروع مکالمه دچار مشکل است.
⦁ در گفتار دچار تاخیر است.
⦁ حرف های او نامفهوم است و با صدای بلند صحبت می کند.
⦁ در یادگیری درس هایش مشکل دارد.
آیا کم شنوایی بر رشد گفتار کودکان تاثیر می گذارد؟
کودکان با شنیدن گفتار دیگران و سایر اصوات، سخن گفتن را می آموزند. اختلالات شنوایی در کودکی جریان گفتار کودکان را دچار مشکل می کند؛ البته این اختلالات با گفتاردرمانی کودکان قابل کنترل هستند. اگر کودک به کم شنوایی خفیف مبتلا باشد، برخی از صدا های خاص مثل ف و ت و ش را نمی شنود. این اصوات در گفتار ما کاربرد زیادی دارند و به همین دلیل ممکن است کودک در حرف زدن خود دچار مشکل شود و نتواند این اصوات را به خوبی تلفظ کند. همچنین این اختلالات در مهارت های خواندن، نوشتن و سایر مهارت های یادگیری مدرسه اثر می گذارند. اما زمانی که کودک به کم شنوایی شدید مبتلا باشد، شرایط سخت تری برای او بوجود می آید.
برای مشاوره رایگان با شماره های 02122142604 – 021267664280 – 09301969614 تماس بگیرید.
گفتاردرمانی کم شنوایی برای کودکان شامل چه مراحلی می شود؟
پس از تشخیص کم شنوایی، ابزار کمک شنوایی در اختیار کودک قرار می گیرد تا توانایی شنیدن در کودک بهبود پیدا کند. مرحله دوم گفتاردرمانی کم شنوایی، تربیت شنوایی می باشد. در این مرحله گفتاردرمانگران به کودک می آموزند تا چگونه بشنود. مواردی که کودک در تربیت شنوایی می آموزد، عبارت اند از:
⦁ صدا را پیدا کند.
⦁ تفاوت اصوات را بفهمد.
⦁ پردازش شنوایی را می آموزد و اصوات را تشخیص می دهد.
⦁ درک گفتار را می آموزد.
مرحله بعدی گفتاردرمانی کم شنوایی آموزش مهارت های زبانی و چگونگی تولید گفتار می باشد. رشد گفتار و زبان کودک در 3 مرحله انجام می شود:
⦁ زبان درکی: در این مرحله کودک منبع صدا را تشخیص می دهد و همچنین سعی می کند که صدا را درک کند و از آن در گفتار کمک بگیرد.
⦁ زبان شناختی: کودک در این مرحله میان صدایی که شنیده و معنای صدا ارتباط برقرار می کند.
⦁ زبان بیانی: در مرحله آخر کودک شروع به گفتن تک کلمات می کند و گفتار را شروع می کند.
اما در اینجا فرآیند گفتاردرمانی کم شنوایی به پایان نمی رسد. همانطور که گفتیم هدف اصلی گفتاردرمانی کم شنوایی بهبود ارتباطات کلامی کودک می باشد. پس از طی کردن مراحل فوق، مهارت های گفتاری به کودک آموزش داده می شود.
گفتاردرمانی کم شنوایی چه کمکی به کم شنوایان می کند؟
⦁ سطح ارتباطی کودک توسط کاردرمانگر بررسی می شود و نیاز های او قبل از عمل کاشت حلزون تشخیص داده می شود.
⦁ پس از عمل کاشت حلزون برای کودک برنامه درمانی گفتاردرمانی کم شنوایی تنظیم می شود.
همچنین گفتار درمانگران مشاوره هایی را در اختیار والدین کودکان کم شنوا می گذارند. مشاوره های گفتاردرمانگران در گفتاردرمانی کم شنوایی شامل موارد زیر می شود:
⦁ گفتاردرمانگران درمورد توانایی کودکان در گفتار با والدین آن ها صحبت می کنند و همچنین در رابطه با اقدامات پس از عمل کاشت حلزون توصیه هایی به والدین می کنند.
⦁ همچنین کاردرمانگران، والدین را در ارتباط با کودکان کم شنوای خود راهنمایی می کنند.
برای مشاوره رایگان با شماره های 02122142604 – 021267664280 – 09301969614 تماس بگیرید.
در گفتاردرمانی کم شنوایی چه کسی را کم شنوا میدانیم؟
در گفتاردرمانی، «کم شنوایی» به وضعیتی اطلاق میشود که فرد به طور کامل یا جزئی قادر به شنیدن صداها نیست. این مشکل میتواند در هر سنی رخ دهد و انواع مختلفی دارد. به طور کلی، فردی که به عنوان «کمشنوا» شناخته میشود، ممکن است به یکی از دلایل زیر دچار این مشکل باشد:
این نوع کاهش شنوایی به این معناست که فرد ممکن است نتواند صداهایی با فرکانسهای پایین یا ملایم را بشنود. معمولاً فرد میتواند صحبتهای بلندتر یا در موقعیتهای خاصی مانند مکانهای آرام را بشنود.
در این حالت، فرد در شنیدن صداهای عادی مشکل دارد و ممکن است نیاز به بلندتر صحبت کردن یا استفاده از سمعک داشته باشد. این نوع کمشنوایی میتواند بر روی توانایی ارتباطی فرد تأثیر بگذارد.
این نوع کمشنوایی به معنای این است که فرد در شنیدن صداها به شدت مشکل دارد و ممکن است فقط صداهای بسیار بلند را بشنود. در این موارد، استفاده از سمعک و یا سایر تکنولوژیهای کمکی به شدت توصیه میشود.
این نوع کمشنوایی به این معناست که فرد تقریباً نمیتواند هیچ صدا را بشنود. این وضعیت میتواند نیاز به ارتباط غیرکلامی یا استفاده از روشهای دیگر ارتباطی مانند زبان اشاره را به وجود آورد.
برخی افراد ممکن است فقط در یک گوش کمشنوا باشند. این نوع کمشنوایی میتواند بر تعادل و توانایی شنوایی فرد تأثیر بگذارد.
کمشنوایی ممکن است ناشی از عوامل مختلفی باشد، از جمله:
ژنتیک: برخی افراد به طور ارثی کمشنوایی دارند.
عفونتها: عفونتهای گوش مانند عفونت گوش میانی میتوانند به کاهش شنوایی منجر شوند.
پیرگوشی: کاهش شنوایی ناشی از افزایش سن.
آسیبدیدگی: آسیب به گوش داخلی یا عصب شنوایی.
کمشنوا به فردی اطلاق میشود که توانایی شنیدن صداها را به طور کامل یا جزئی از دست داده است. در گفتاردرمانی، تشخیص و درمان کمشنوایی بسیار حائز اهمیت است تا فرد بتواند مهارتهای گفتاری و ارتباطی خود را بهبود بخشد. گفتار درمانگران با استفاده از روشهای خاص میتوانند به کودکان و بزرگسالان کمک کنند تا با کمشنوایی خود کنار بیایند و مهارتهای ارتباطی را توسعه دهند
برای مشاوره رایگان با شماره های 02122142604 – 021267664280 – 09301969614 تماس بگیرید.
آیا کم شنوایی در کودکان قابل پیشگیری است؟
کم شنوایی در کودکان میتواند ناشی از عوامل مختلفی باشد و در برخی موارد قابل پیشگیری است. در زیر به چند راهکار و نکتهای که میتواند به پیشگیری از کم شنوایی در کودکان کمک کند، پرداخته شده است:
زنان باردار باید تحت مراقبتهای پزشکی منظم قرار بگیرند و از خطرات احتمالی مانند عفونتها (به ویژه سرخچه) و مصرف داروهایی که ممکن است بر شنوایی جنین تأثیر بگذارد، آگاه باشند.
مصرف ویتامینها و مواد معدنی مناسب در دوران بارداری میتواند به سلامت شنوایی جنین کمک کند.
انجام آزمایشهای شنوایی در بدو تولد میتواند به شناسایی مشکلات شنوایی کمک کند. این آزمایشها به ویژه در بیمارستانها انجام میشود و در صورت شناسایی کمشنوایی، میتوان اقدامات لازم را سریعاً انجام داد.
عفونتهای گوش میانی، یکی از علل شایع کمشنوایی در کودکان هستند. از طریق مراقبتهای بهداشتی، میتوان خطر ابتلا به این عفونتها را کاهش داد. مانند:
جلوگیری از سرماخوردگی و آنفولانزا با رعایت بهداشت فردی و استفاده از واکسنهای مربوطه.
اجتناب از قرار گرفتن در معرض دود سیگار و سایر آلایندهها.
کودکان را از محیطهای پر سر و صدا دور نگه دارید. صداهای بلند میتوانند آسیبهای دائمی به شنوایی وارد کنند.
در صورتی که کودک در معرض صداهای بلند قرار دارد (مانند ورزشها یا کنسرتها)، استفاده از محافظ گوش توصیه میشود.
والدین باید درباره علل و علائم کم شنوایی آگاه باشند تا بتوانند به موقع اقدام کنند.
آموزش به کودکان درباره اهمیت شنوایی و مراقبت از گوشها میتواند به پیشگیری از آسیبهای شنوایی کمک کند.
انجام معاینات منظم شنوایی در سنین مختلف میتواند به شناسایی زودهنگام مشکلات کمک کند و اقدامات لازم را سریعاً انجام دهد.
این نوع کمشنوایی به این معناست که فرد تقریباً نمیتواند هیچ صدا را بشنود. این وضعیت میتواند نیاز به ارتباط غیرکلامی یا استفاده از روشهای دیگر ارتباطی مانند زبان اشاره را به وجود آورد.
برخی افراد ممکن است فقط در یک گوش کمشنوا باشند. این نوع کمشنوایی میتواند بر تعادل و توانایی شنوایی فرد تأثیر بگذارد.
کمشنوایی ممکن است ناشی از عوامل مختلفی باشد، از جمله:
ژنتیک: برخی افراد به طور ارثی کمشنوایی دارند.
عفونتها: عفونتهای گوش مانند عفونت گوش میانی میتوانند به کاهش شنوایی منجر شوند.
پیرگوشی: کاهش شنوایی ناشی از افزایش سن.
آسیبدیدگی: آسیب به گوش داخلی یا عصب شنوایی.
با اتخاذ تدابیر پیشگیرانه و انجام مراقبتهای بهداشتی مناسب، میتوان خطر کمشنوایی در کودکان را کاهش داد. همچنین، تشخیص و درمان زودهنگام مشکلات شنوایی میتواند به بهبود کیفیت زندگی کودکان کمک کند و تأثیرات منفی آن را بر روی تواناییهای زبانی و ارتباطی آنها کاهش دهد.
برای مشاوره رایگان با شماره های 02122142604 – 021267664280 – 09301969614 تماس بگیرید.
ارتباط بین کم شنوایی و مشکلات گفتار و زبان چیست؟
کم شنوایی و مشکلات گفتار و زبان ارتباط نزدیکی با یکدیگر دارند. این ارتباط میتواند به چندین دلیل ایجاد شود که در زیر به بررسی آنها پرداخته میشود:
۱. تأثیر کم شنوایی بر توانایی گفتار
کودکان با کم شنوایی نمیتوانند صداهای گفتاری را به خوبی بشنوند. این مسئله میتواند منجر به عدم درک صحیح گفتار، کاهش دقت در تلفظ و در نتیجه ایجاد مشکلاتی در بیان کلمات و جملات شود.
کم شنوایی میتواند ورودیهای شنیداری کودکان را کاهش دهد. این ورودیها برای یادگیری زبان و گفتار ضروری هستند. کودکان معمولاً با شنیدن و تقلید از صداها، واژگان و الگوهای زبانی را یاد میگیرند.
۲. تاثیر کم شنوایی بر توسعه زبان
کودکان کمشنوا ممکن است در یادگیری زبان دچار تاخیر شوند. این تأخیر میتواند به دلیل عدم توانایی در شنیدن صداهای گفتاری و عدم دریافت ورودیهای زبانی کافی باشد.
کودکان کمشنوا ممکن است واژگان کمتری را یاد بگیرند و در نتیجه دایره واژگان محدودتری داشته باشند. این محدودیت میتواند بر تواناییهای ارتباطی آنها تأثیر بگذارد.
۳. مشکلات تلفظ و بیان
کودکان کمشنوا ممکن است نتوانند صداها را به درستی تولید کنند. این مشکلات به دلیل عدم توانایی در شنیدن صداهای صحیح ایجاد میشود.
کودکان با مشکلات گفتاری ممکن است نتوانند احساسات و نیازهای خود را به خوبی بیان کنند که این امر میتواند منجر به مشکلات اجتماعی و عاطفی شود.
۴. تأثیرات اجتماعی و عاطفی
مشکلات گفتاری ناشی از کم شنوایی میتواند بر روابط اجتماعی کودک تأثیر بگذارد. این کودکان ممکن است در برقراری ارتباط با همسالان خود دچار مشکل شوند و به انزوا گرایش پیدا کنند.
کودکان کمشنوا که در گفتار مشکل دارند، ممکن است احساس عدم اعتماد به نفس کنند و در نتیجه تمایل کمتری به شرکت در فعالیتهای اجتماعی داشته باشند.
۵. درمان و مداخلات
گفتاردرمانی میتواند به کودکان کمشنوا کمک کند تا مهارتهای گفتاری و زبانی خود را توسعه دهند. این درمانها معمولاً با تمرکز بر بهبود شنوایی و تولید صحیح صداها انجام میشود.
استفاده از سمعک و سایر وسایل کمک شنوایی میتواند به بهبود شنوایی و در نتیجه بهبود تواناییهای گفتاری و زبانی کمک کند.
کم شنوایی میتواند تأثیرات منفی زیادی بر توسعه گفتار و زبان کودکان داشته باشد. بنابراین، شناسایی زودهنگام مشکلات شنوایی و ارائه درمانهای مناسب بسیار حائز اهمیت است. این اقدامات میتوانند به بهبود مهارتهای گفتاری و زبانی کودکان کمک کرده و تأثیرات مثبت بر روی زندگی اجتماعی و عاطفی آنها داشته باشند.
برای مشاوره رایگان با شماره های 02122142604 – 021267664280 – 09301969614 تماس بگیرید.
بهترین سن برای تشخیص گفتاردرمانی و کم شنوایی چه دورانی است؟
تشخیص زودهنگام و درمان مشکلات شنوایی و گفتار در کودکان بسیار اهمیت دارد. بهترین سن برای تشخیص و گفتاردرمانی به چندین عامل وابسته است و شامل مراحل زیر میشود:
تشخیص زودهنگام در نوزادی (تا ۱ ماهگی) بسیار حیاتی است. انجام آزمایشهای شنوایی نوزادان بلافاصله بعد از تولد، که معمولاً در بیمارستان انجام میشود، میتواند به شناسایی مشکلات شنوایی کمک کند. این آزمایشها باید در ۱ ماه اول زندگی انجام شود. اگر نوزاد در این مدت نشانههایی از مشکل شنوایی نشان دهد، باید با مشاوره و آزمایشهای بیشتر، وضعیت شنوایی او بررسی شود.
- در سنین ۱ تا ۲ سالگی، کودک باید تواناییهای گفتاری و زبانی پایهای را توسعه دهد. در صورتی که کودک نتواند صداها را به درستی تقلید کند یا دایره واژگان محدودی داشته باشد، باید به متخصص شنوایی مراجعه شود. این مرحله بسیار مهم است زیرا هر گونه تأخیر در توسعه زبان میتواند بر یادگیری و تعاملات اجتماعی کودک تأثیر بگذارد.
- سنین ۲ تا ۳ سالگی زمان مهمی برای شناسایی مشکلات گفتاری و زبانی است. اگر کودک در این سنین دچار مشکلاتی مانند عدم توانایی در تشکیل جملات، مشکلات تلفظ یا عدم استفاده از واژگان مناسب باشد، باید با متخصص گفتاردرمانی مشورت شود. در این مرحله، گفتاردرمانی میتواند به بهبود مهارتهای زبانی کودک کمک کند.
تشخیص زودهنگام مشکلات شنوایی و گفتار میتواند تأثیرات قابل توجهی بر یادگیری کودک داشته باشد. این تشخیص به بهبود تواناییهای زبانی و اجتماعی کودک کمک میکند و به او امکان یادگیری و ارتباط مؤثر با دیگران را میدهد. همچنین، درمان زودهنگام میتواند از بروز مشکلات عاطفی، اجتماعی و تحصیلی در آینده جلوگیری کند.
والدین نقش کلیدی در این فرآیند دارند. آگاهی والدین از رفتارهای گفتاری و شنوایی کودک و توجه به هرگونه نشانهای از مشکلات شنوایی یا گفتاری بسیار مهم است. در صورت مشاهده این نشانهها، باید فوراً به متخصص مراجعه کنند. مشاوره با پزشکان متخصص گوش و حلق و بینی و گفتار درمانگران میتواند به شناسایی و درمان مشکلات کمک کند.
در نتیجه بهترین زمان برای تشخیص و درمان مشکلات شنوایی و گفتار در کودکان، از نوزادی تا سه سالگی است. شناسایی زودهنگام مشکلات میتواند به بهبود قابل توجهی در تواناییهای زبانی، اجتماعی و عاطفی کودک کمک کند. والدین باید به نشانههای مشکلات توجه کنند و در صورت لزوم، به متخصصان مربوطه مراجعه نمایند.
برای مشاوره رایگان با شماره های 02122142604 – 021267664280 – 09301969614 تماس بگیرید.
گفتاردرمانی کم شنوایی چگونه به کودکان کم شنوا کمک میکند؟
گفتاردرمانی یکی از روشهای مهم و مؤثر در کمک به کودکان کمشنوا است. این درمان بهویژه برای بهبود مهارتهای گفتاری و زبانی کودکان طراحی شده و میتواند تأثیرات مثبت زیادی بر روی توسعه ارتباطات آنها داشته باشد. در ادامه به بررسی چگونگی کمک گفتاردرمانی به کودکان کمشنوا میپردازیم:
گفتاردرمانی به کودکان کمک میکند تا مهارتهای شنوایی خود را بهبود بخشند. درمانگران با استفاده از تکنیکها و تمرینهای خاص، به کودکان کمک میکنند تا بتوانند صداها را بهتر بشنوند و تشخیص دهند. این تمرینات شامل:
تمرینات تشخیص صدا: کودک را تشویق میکند تا صداهای مختلف را بشنود و آنها را شناسایی کند.
تمرینات تفکیک صدا: کودک یاد میگیرد که صداهای مشابه را از یکدیگر تمیز دهد.
گفتار درمانی به کودکان کمک میکند تا واژگان و جملات را بهتر درک کنند و بیان کنند. این شامل:
آموزش واژگان جدید: گفتار درمانگران با استفاده از تصاویر، اشیاء و بازیها، واژگان جدید را به کودکان آموزش میدهند.
توسعه جملات: کودک یاد میگیرد چگونه جملات را بهدرستی تشکیل دهد و احساسات و نیازهای خود را بیان کند.
گفتار درمانگران میتوانند به کودکان در یادگیری نحوه استفاده از وسایل کمک شنوایی مانند سمعک یا ایمپلنت حلزون گوش کمک کنند. این شامل:
آموزش نحوه استفاده از وسایل: کودک یاد میگیرد که چگونه سمعک را بهدرستی استفاده کند و در چه مواقعی باید آن را به کار گیرد.
توسعه مهارتهای شنیداری با وسایل: کودک با استفاده از سمعک یا سایر وسایل کمک شنوایی، در محیطهای مختلف بهبود شنوایی و گفتاری پیدا میکند.
کودکان کمشنوا ممکن است در ارتباطات خود دچار مشکل شوند و این میتواند منجر به کاهش اعتماد به نفس آنها شود. گفتار درمانی میتواند با:
تشویق و حمایت: گفتار درمانگران با فراهم کردن محیطی حمایتگر و بدون قضاوت، به کودکان کمک میکنند تا احساس راحتی بیشتری در بیان خود داشته باشند.
افزایش مهارتهای اجتماعی: آموزش مهارتهای اجتماعی و ارتباطی به کودکان کمک میکند تا در تعاملات خود با دیگران موفقتر باشند.
کودکان کمشنوا ممکن است با مشکلاتی مانند تأخیر در یادگیری، مشکلات عاطفی یا اجتماعی مواجه شوند. گفتاردرمانی میتواند با:
درمان مشکلات گفتاری: بهبود مهارتهای گفتاری میتواند به کاهش مشکلات یادگیری و عاطفی کمک کند.
آموزش مهارتهای ارتباطی: کودک یاد میگیرد چگونه با دیگران ارتباط برقرار کند و احساسات خود را بیان کند.
انجام معاینات منظم شنوایی در سنین مختلف میتواند به شناسایی زودهنگام مشکلات کمک کند و اقدامات لازم را سریعاً انجام دهد.
گفتاردرمانی به کودکان کمشنوا کمک میکند تا مهارتهای شنوایی، گفتاری و زبانی خود را بهبود بخشند. این درمان نه تنها بر روی بهبود ارتباطات و تواناییهای گفتاری تأثیر مثبت دارد، بلکه به افزایش اعتماد به نفس و کاهش مشکلات ثانویه نیز کمک میکند. از اینرو، شناسایی زودهنگام مشکلات شنوایی و مراجعه به گفتار درمانگر میتواند نقش بسزایی در بهبود کیفیت زندگی کودکان کمشنوا داشته باشد.
