اوتیسم، که به عنوان اختلال طیف اوتیسم (ASD) نیز شناخته میشود، یک اختلال رشد عصبی است که بهطور عمده بر روی ارتباطات اجتماعی، رفتارها و الگوهای تفکر افراد تأثیر میگذارد. این اختلال معمولاً در سنین کودکی تشخیص داده میشود و علائم آن میتواند در انواع مختلفی از شدت و نوع بروز کند. در این مقاله از کلینیک کاردرمانی آریان، به بررسی علائم رایج اوتیسم و جزئیات مربوط به هر یک پرداخته خواهد شد.
۱. مشکلات در ارتباطات اجتماعی در افراد اوتیسمی
یکی از بارزترین ویژگیهای اوتیسم، ناتوانی در ایجاد و حفظ ارتباطات اجتماعی مؤثر است. این مشکلات ممکن است در شکلهای مختلفی بروز کنند، از جمله:
عدم برقراری تماس چشمی: کودکان مبتلا به اوتیسم ممکن است در برقراری تماس چشمی مستقیم با دیگران دچار مشکل باشند. این کودکان معمولاً تمایلی به نگاه کردن مستقیم به چهرهها ندارند و ممکن است این رفتار آنها به دلیل احساس اضطراب یا عدم راحتی باشد.
عدم استفاده از حرکات بدن برای ارتباط: بسیاری از کودکان اوتیستیک از اشارات و حرکات مانند اشاره کردن، تکان دادن سر یا دست برای برقراری ارتباط استفاده نمیکنند. این مشکل ممکن است باعث شود که آنها نتوانند احساسات و نیازهای خود را به دیگران منتقل کنند.
مشکلات در درک احساسات دیگران: کودکان مبتلا به اوتیسم معمولاً توانایی کمی در درک و پاسخ به احساسات دیگران دارند. آنها ممکن است در تشخیص حالات چهره یا نشانههای احساسی مانند شادی، غم یا عصبانیت مشکل داشته باشند. این ناتوانی میتواند منجر به ایجاد سوء تفاهمات و مشکلات در روابط اجتماعی آنها شود.
برای کسب اطلاعات بیشتر کلیک نمایید
۲. تأخیر در رشد زبانی و گفتاری در بیماران اوتیسمی
تأخیر در رشد زبانی یکی دیگر از علائم مهم اوتیسم است که میتواند به صورتهای زیر بروز کند:
عدم شروع به صحبت در زمان مناسب: کودکانی که به اوتیسم مبتلا هستند ممکن است دیرتر از سایر کودکان همسن خود شروع به صحبت کردن کنند. برخی از این کودکان ممکن است تا سن ۲ یا ۳ سالگی هیچ کلمهای بیان نکنند و این تأخیر میتواند در ارتباطات آنها با دیگران تأثیر بگذارد.
مشکلات در استفاده از زبان برای ارتباط: حتی کودکانی که به زبان گفتاری تسلط دارند، ممکن است در استفاده از آن برای برقراری ارتباط مؤثر مشکل داشته باشند. آنها ممکن است نتوانند مکالمات دوطرفه را به درستی ادامه دهند یا از جملات غیرمرتبط با موضوع صحبت کنند.
تکرار کلمات یا جملات (اکولالیا): برخی از کودکان اوتیستیک ممکن است کلمات یا جملاتی را که شنیدهاند، بدون توجه به موقعیت یا معنا، مکرراً تکرار کنند. این حالت به عنوان اکولالیا شناخته میشود و میتواند نشانهای از تلاش کودک برای درک یا پردازش محیط اطراف باشد.
۳. رفتارهای تکراری و کلیشهای در بیماران اوتیسمی
کودکان مبتلا به اوتیسم معمولاً رفتارهای تکراری و کلیشهای از خود نشان میدهند. این رفتارها ممکن است شامل موارد زیر باشد:
حرکات مکرر بدن: برخی از کودکان ممکن است حرکات تکراری مانند تکان دادن دستها، کوبیدن پاها یا چرخاندن بدن را به صورت مکرر انجام دهند. این رفتارها به عنوان استیمینگ (Stimming) شناخته میشوند و ممکن است نشانهای از تلاش کودک برای کاهش اضطراب یا احساس تحریک باشد.
علاقه به چیدمان یا نظم خاص: بسیاری از کودکان اوتیستیک تمایل دارند اشیاء را به شکلهای خاص و نظم مشخصی مرتب کنند. هر گونه تغییر در این نظم ممکن است موجب اضطراب شدید و ناراحتی در آنها شود. این رفتار ممکن است به عنوان یک مکانیسم مقابلهای برای مواجهه با محیطهای غیرقابل پیشبینی باشد.
رفتارهای تکراری در گفتار یا حرکات: برخی از کودکان ممکن است یک کلمه یا عبارت خاص را به طور مکرر تکرار کنند. این رفتار ممکن است در موقعیتهای استرسزا یا ناآشنا بیشتر دیده شود و میتواند نشاندهنده تلاش کودک برای کنترل احساسات و اضطراب باشد.
برای مشاوره رایگان با شماره های 02122142604 – 021267664280 – 09301969614 تماس بگیرید.
۴. محدودیت در علایق و فعالیتهای افراد اوتیسمی
محدودیت در علایق و فعالیتهای خاص یکی دیگر از ویژگیهای اصلی اوتیسم است. این محدودیتها میتواند به شکلهای زیر بروز کند:
علاقه شدید به یک موضوع خاص: بسیاری از کودکان مبتلا به اوتیسم ممکن است به یک موضوع خاص علاقه شدید و غیرعادی داشته باشند. این علاقه ممکن است شامل موضوعات غیرمعمول مانند اعداد، ماشینها، نقشهها یا الگوهای خاص باشد و کودک ممکن است به صورت وسواسی درگیر آنها شود.
تمایل به تکرار فعالیتهای خاص: کودکان اوتیستیک ممکن است تمایل داشته باشند فعالیتهای مشخصی را به صورت تکراری انجام دهند و از تغییر یا تنوع در فعالیتها ناراحت شوند. برای مثال، آنها ممکن است دوست داشته باشند یک فیلم را بارها و بارها تماشا کنند یا یک اسباببازی خاص را به مدت طولانی بازی کنند.
مقاومت در برابر تغییر: تغییرات در روتینهای روزمره یا محیط زندگی میتواند برای کودکان مبتلا به اوتیسم بسیار استرسزا باشد. آنها معمولاً به روتینهای مشخص و قابل پیشبینی نیاز دارند و هر گونه تغییر در این روتینها میتواند موجب ناراحتی و اضطراب شدید شود.
بیشتر بخوانید: کار درمانی اوتیسم در منزل
۵. حساسیت بیش از حد یا کم به محرکهای حسی در افراد اوتیسمی
کودکان اوتیستیک ممکن است واکنشهای غیرعادی به محرکهای حسی مانند صدا، نور، بو یا لمس نشان دهند. این حساسیتها میتواند به دو شکل حساسیت بیش از حد (هایپر حساسیت) یا کمحسی (هیپو حساسیت) بروز کند:
حساسیت بیش از حد به صداها یا نورها: برخی از کودکان ممکن است نسبت به صداهای بلند یا نورهای شدید بسیار حساس باشند و به شدت ناراحت شوند. برای مثال، صدای آژیر ماشین یا نور چراغهای فلورسنت میتواند موجب واکنشهای شدید و ناراحتی در این کودکان شود.
کمحسی به محرکهای حسی: در مقابل، برخی دیگر از کودکان اوتیستیک ممکن است به محرکهای حسی واکنش نشان ندهند یا واکنشهای کمتری داشته باشند. برای مثال، ممکن است نسبت به درد یا دمای بالا واکنش مناسبی نداشته باشند و این میتواند به خطرات جدی برای آنها منجر شود.
۶. مشکلات خواب و عادات غذایی بیماران اوتیسمی
کودکان مبتلا به اوتیسم معمولاً با مشکلات خواب و عادات غذایی مواجه هستند که ممکن است به شدت بر روی زندگی روزمره آنها تأثیر بگذارد:
مشکلات خواب: بسیاری از کودکان اوتیستیک به بیخوابی یا اختلالات خواب دچار هستند. آنها ممکن است در به خواب رفتن یا خواب ماندن مشکل داشته باشند و این مسئله میتواند به خستگی و اضطراب در طول روز منجر شود.
عادات غذایی خاص: برخی از کودکان اوتیستیک ممکن است به غذاهای خاصی علاقه داشته باشند و تمایلی به تنوع در رژیم غذایی نداشته باشند. این ممکن است به کمبودهای تغذیهای یا مشکلات رشد منجر شود و نیاز به توجه ویژه دارد.
۷. مشکلات حرکتی مبتلایان به اوتیسم
کودکان مبتلا به اوتیسم ممکن است دچار مشکلاتی در حرکت و هماهنگی باشند. این مشکلات میتواند به شکلهای زیر بروز کند:
اختلال در هماهنگی حرکتی: برخی از کودکان ممکن است در انجام فعالیتهای حرکتی مانند دویدن، پریدن یا پرتاب کردن اشیاء دچار مشکل باشند. این اختلالات میتوانند به عدم اعتماد به نفس در فعالیتهای ورزشی و بازیهای اجتماعی منجر شوند.
کاهش تنوع حرکات: برخی از کودکان ممکن است تنها به انجام فعالیتهای حرکتی خاصی علاقهمند باشند و از فعالیتهای جدید یا فعالیتهای جدید یا غیرآشنا پرهیز کنند. این محدودیت در تنوع حرکات میتواند باعث عدم پیشرفت در مهارتهای حرکتی و اجتماعی آنها شود.
۸. مشکلات در تعاملات اجتماعی بیماران اوتیسمی
تعاملات اجتماعی برای کودکان مبتلا به اوتیسم به طور قابل توجهی تحت تأثیر قرار میگیرد. این مشکلات میتواند به شکلهای زیر ظهور کند:
ناتوانی در فهم نشانههای اجتماعی: کودکان اوتیستیک معمولاً در درک و تفسیر زبان بدن، تن صدا و اشارات غیرکلامی مشکل دارند. این ناتوانی میتواند منجر به سوءتفاهمها و مشکلاتی در برقراری روابط دوستانه با دیگران شود.
عدم تمایل به بازی با دیگران: بسیاری از کودکان اوتیستیک تمایل کمتری به بازیهای گروهی یا تعامل با همسالان دارند. آنها ممکن است ترجیح دهند که به تنهایی بازی کنند یا به فعالیتهای فردی مشغول شوند و این مسئله میتواند به تنهایی و انزوا منجر شود.
عدم توانایی در انجام بازیهای تخیلی: کودکان مبتلا به اوتیسم معمولاً در بازیهای تخیلی یا شبیهسازی که نیاز به تفکر انتزاعی دارند، دچار مشکل هستند. این مشکل میتواند مانع از ایجاد روابط مثبت با دیگران و لذت بردن از بازیهای گروهی شود.
۹. مشکلات عاطفی کودکان اوتیستیک
کودکان اوتیستیک ممکن است دچار مشکلات عاطفی مختلفی شوند که میتواند بر کیفیت زندگی آنها تأثیر بگذارد:
اضطراب و افسردگی: بسیاری از کودکان مبتلا به اوتیسم به دلیل احساس ناامنی، عدم درک محیط و ناتوانی در برقراری ارتباط مؤثر، ممکن است دچار اضطراب و افسردگی شوند. این مشکلات عاطفی میتوانند در طول زمان تشدید شوند و نیاز به درمان و حمایت روانی دارند.
خودآزاری: در برخی موارد، کودکان مبتلا به اوتیسم ممکن است به رفتارهای خودآزاری مانند ضربه زدن به خود، گاز گرفتن یا خراشیدن پوست خود بپردازند. این رفتارها ممکن است ناشی از اضطراب یا احساس سردرگمی باشد و نیاز به مداخله فوری دارد.
۱۰. تشخیص و مداخله زودهنگام اوتیسم
تشخیص به موقع اوتیسم و شروع مداخلات درمانی مناسب میتواند تأثیر مثبتی بر روند رشد و پیشرفت کودک داشته باشد. این مهم است که والدین و مراقبین به علائم اوتیسم توجه داشته باشند و در صورت مشاهده علائم، به پزشک یا متخصص مربوطه مراجعه کنند. مداخلات میتواند شامل:
درمانهای رفتاری: برنامههای درمان رفتاری مانند تحلیل رفتار کاربردی (ABA) که میتواند به کودکان در یادگیری مهارتهای اجتماعی و ارتباطی کمک کند.
درمانهای گفتار: کار با متخصصان گفتار میتواند به کودکان کمک کند تا مهارتهای زبانی و ارتباطی خود را بهبود بخشند.
حمایتهای اجتماعی: پیوستن به گروههای حمایتی میتواند به والدین و کودکان در مواجهه با چالشهای ناشی از اوتیسم کمک کند و شبکههای اجتماعی و احساسی مفیدی را فراهم کند.
نتیجهگیری
اوتیسم یک اختلال پیچیده و متنوع است که میتواند تأثیرات عمیقی بر زندگی فرد و خانوادهاش داشته باشد. آگاهی از علائم مختلف اوتیسم و تلاش برای تشخیص زودهنگام و مداخلات مناسب میتواند بهبود چشمگیری در کیفیت زندگی کودکان مبتلا به اوتیسم ایجاد کند. با حمایت صحیح و درمانهای مناسب، بسیاری از کودکان میتوانند مهارتهای لازم را برای برقراری ارتباط مؤثر، ایجاد روابط اجتماعی و موفقیت در زندگی روزمره به دست آورند.
اهمیت درک و پذیرش جامعه از کودکان مبتلا به اوتیسم نیز در این راستا غیرقابل انکار است. با آموزش و آگاهیبخشی درباره این اختلال، میتوان به ایجاد یک محیط حمایتی و پذیرندهتر برای کودکان و خانوادههای آنها کمک کرد. این اقدامات نه تنها به رشد و پیشرفت کودکان اوتیستیک کمک میکند، بلکه به ارتقای کیفیت زندگی آنها و خانوادههایشان نیز منجر میشود.
