نرمافزارها و بازیهای شناختی برای بهبود عملکرد مغز
مقدمه: مغز بهعنوان عضلهای قابل تمرین در دهههای اخیر، مفهوم «تمرین مغز» از حوزهی نظری خارج شده و به یکی از محورهای عملی در توانبخشی شناختی، آموزش و بهداشت روان بدل شده است. مغز انسان، مشابه عضلات بدن، در برابر تمرینهای منظم و هدفمند واکنش نشان میدهد. کشفیات در حوزهی پلاستیسیته عصبی (Neuroplasticity) نشان دادهاند […]
درمانهای مبتنی بر تحریک مغناطیسی
مقدمه: از میدانهای مغناطیسی تا مدولاسیون عصبی تحریک مغناطیسی مغز، که با نام علمی Transcranial Magnetic Stimulation (TMS) شناخته میشود، یکی از مهمترین دستاوردهای علوم اعصاب معاصر به شمار میرود. این روش بر پایهی پدیدهای فیزیکی به نام القای الکترومغناطیسی فارادی بنا شده است. در TMS، یک جریان الکتریکی سریع از درون سیمپیچ عبور میکند […]
درمانهای مبتنی بر تحریک الکتریکی مغز
مقدمه: رویکرد نوین در تنظیم عملکردهای عصبی در دهههای اخیر، درک ما از مغز دگرگون شده است. مغز دیگر صرفاً مجموعهای از سلولهای بیجان نیست، بلکه سامانهای پویا و خودتنظیمگر است که به کمک فناوریهای نوین میتوان بر رفتار الکتریکی آن تأثیر گذاشت. «درمانهای مبتنی بر تحریک الکتریکی مغز» (Brain Electrical Stimulation Therapies) نتیجهی مستقیم […]
تستهای عملکرد اجرایی و تصمیمگیری
مقدمه: کارکردهای اجرایی و تصمیمگیری، موتور راهبری مغز عملکردهای اجرایی (Executive Functions) به مجموعهای از تواناییهای شناختی اطلاق میشود که مغز از آنها برای تنظیم رفتار، برنامهریزی، تفکر هدفمند و حل مسئله استفاده میکند. این فرایندها همان نقش «مدیر اصلی» ذهن را ایفا میکنند؛ عملکردهایی چون بازداری پاسخ، انتقال توجه، سازماندهی، انعطاف شناختی، برنامهریزی، و […]
آزمونهای مربوط به زبان و گفتار
مقدمه: زبان و گفتار بهعنوان نمود عینی تفکر زبان و گفتار نهتنها ابزار ارتباط میان انسانها، بلکه انعکاسی از ساختار تفکر، حافظه و ادراک معنا هستند. کارکردهای زبانی از تعامل چند شبکه عصبی شامل نواحی بروکا (Broca) در لوب پیشانی، ورنیکه (Wernicke) در لوب گیجگاهی، نواحی حرکتی دهان و تارهای صوتی تشکیل شدهاند. هرگونه اختلال […]
تستهای توجه و سرعت پردازش مغز
مقدمه: اهمیت توجه و سرعت پردازش در عملکرد شناختی مغز توجه و سرعت پردازش دو مؤلفهی مرکزی عملکرد شناختی هستند که هماهنگی بیشتر کارکردهای ذهنی را ممکن میسازند. توجه (Attention) به مغز امکان میدهد تا از میان انبوهی از محرکها، اطلاعات مرتبط را انتخاب کرده و بر آن متمرکز شود. در مقابل، سرعت پردازش (Processing […]
آزمونهای شناختی برای ارزیابی حافظه و تمرکز
مقدمه: حافظه و تمرکز بهعنوان زیربنای شناخت انسان حافظه و تمرکز از اساسیترین کارکردهای شناختی مغز بهحساب میآیند. ذهن انسان برای یادگیری، تصمیمگیری و سازگاری با محیط، نیازمند دو توانایی کلیدی است: تمرکز بر اطلاعات مرتبط و ذخیرهسازی مؤثر دادههای دریافتی. اگر تمرکز دچار اختلال شود، حافظه نیز آسیب میبیند؛ زیرا فرآیند رمزگذاری اطلاعات وابسته […]
انواع تستهای عملکرد مغز
مقدمه: کارکرد مغز و ضرورت سنجش چندبعدی آن مغز انسان مرکز فرماندهی تمام رفتارها، احساسات و عملکردهای شناختی است. هر کنش ساده، مانند صحبت کردن، نوشتن یا تصمیم گرفتن، حاصل هماهنگی چند شبکه عصبی و سیستمهای حسی–حرکتی است. اما این شبکههای پیچیده گاهی در اثر عوامل مختلف مانند اختلالات رشد، سکته مغزی، ضربه سر، آلزایمر، […]
نکات مهم در طراحی و ایمنی اتاق پردازش حسی
مقدمهای بر فلسفه طراحی ایمن و درمانمحور اتاق پردازش حسی، محیطی تخصصی است که برای کمک به تنظیم سیستم عصبی و بهبود تعامل فرد با محرکهای محیطی طراحی میشود. هرچند ماهیت آن جذاب، رنگارنگ و پر از تجهیزات تحریککننده است، اما اساس موفقیت چنین فضایی در «تعادل دقیق میان تحریک و ایمنی» نهفته است. هدف […]
تأثیر اتاق پردازش حسی بر تمرکز و آرامش ذهن
مقدمهای بر رابطه میان حواس، تمرکز و آرامش ذهن تمرکز و آرامش ذهن دو مؤلفه حیاتی در سلامت روان و عملکرد روزمره انسان هستند. آنچه بسیاری از افراد متوجه نمیشوند این است که کیفیت تمرکز و میزان آرامش عمیقاً تحت تأثیر نحوه پردازش اطلاعات حسی در مغز قرار دارد. مغز ما هر ثانیه هزاران محرک […]
