تمرینات توجه و تمرکز برای کودکان اوتیسم باید توسط بهترین کاردرمانگران اوتیسم طراحی شود. بهترین کلینیک کاردرمانی اوتیسم کلینیکیست که بتواند تمرینات توجه و تمرکز برای کودکان اوتیسم را طراحی کرده و در اختیار والدین و درمانگرانش قرار دهد. گروه کاردرمانی کودکان آریان تحت سرپرستی دکتر مجید نعیمی بهترین تمرینات تخصصی توجه و تمرکز کودکان اوتیسم را طراحی کرده و در کلینیک اجرا می‌نماید.

کودکان دارای اختلال طیف اوتیسم (ASD) اغلب در تمرکز و توجه به محرک‌های محیطی دچار چالش‌هایی هستند. بهبود مهارت‌های توجهی این کودکان می‌تواند تأثیر مثبتی بر یادگیری، مهارت‌های اجتماعی و تعاملات آن‌ها داشته باشد. در این مقاله از کلینیک کاردرمانی آرین راهب، تمرینات مؤثر برای تقویت تمرکز و توجه کودکان اوتیسم را بررسی می‌کنیم.

برای کسب اطلاعات بیشتر درباره کاردرمانی اوتیسم کلیک کنید.

۱. تمرینات توجه انتخابی

توجه انتخابی به معنای تمرکز بر یک محرک خاص و نادیده گرفتن سایر محرک‌ها است.

۱.۱. بازی “چه چیزی تغییر کرده است؟”

چندین شیء را روی میز قرار دهید.

از کودک بخواهید به آن‌ها نگاه کند.

سپس از او بخواهید چشمانش را ببندد و یکی از اشیا را تغییر دهید.

کودک باید تشخیص دهد چه چیزی تغییر کرده است.

۱.۲. بازی “صدای پنهان”

صدای‌های مختلف (مثلاً صدای حیوانات یا وسایل) را ضبط کنید.

یکی از آن‌ها را پخش کنید و از کودک بخواهید که تشخیص دهد چه چیزی بوده است.

۱.۳. بازی “دنبال کردن نور”

از چراغ‌قوه یا نشانگر لیزری برای حرکت دادن نور روی دیوار استفاده کنید.

از کودک بخواهید که با چشمانش مسیر نور را دنبال کند.

۲. تمرینات توجه پایدار

توجه پایدار یعنی حفظ تمرکز بر یک فعالیت برای مدت‌زمان طولانی.

۲.۱. پازل و جورچین

استفاده از پازل‌های ساده با تعداد قطعات کم و سپس افزایش تدریجی سطح دشواری.

جورچین‌های تصویری برای تقویت دقت و توجه.

۲.۲. رنگ‌آمیزی و نقاشی

ارائه صفحات رنگ‌آمیزی با الگوهای مشخص که نیاز به دقت دارد.

ترسیم اشکال ساده و تشویق کودک به تکمیل آن‌ها.

۲.۳. بازی‌های ساختنی

استفاده از لگو، بلوک‌های چوبی یا خمیر بازی برای ساختن اشکال مختلف.

۳. تمرینات توجه تقسیم‌شده

توجه تقسیم‌شده یعنی توانایی تمرکز بر بیش از یک محرک به‌طور هم‌زمان.

۳.۱. بازی “گوش کن و انجام بده”

از کودک بخواهید که همزمان به یک دستور گوش دهد و کاری را انجام دهد.

مثلاً بگویید “دست راستت را بالا ببر و بگو خورشید!”.

۳.۲. بازی “حرکت و شمارش”

از کودک بخواهید هنگام پریدن، تا عدد مشخصی بشمارد.

۴. تمرینات توجه انتخابی در محیط‌های شلوغ

کودکان اوتیسم در محیط‌های پرتحریک ممکن است دچار حواس‌پرتی شوند.

۴.۱. بازی “گوش دادن به صدای خاص”

در یک محیط با صداهای مختلف، صدایی مشخص را برای کودک پخش کنید و از او بخواهید به آن تمرکز کند.

۴.۲. استفاده از موسیقی ملایم

پخش موسیقی ملایم هنگام انجام فعالیت‌های تمرکزی.

۵. تمرینات تقویت حافظه کاری

حافظه کاری به نگه‌داشتن و پردازش اطلاعات در ذهن مربوط می‌شود.

۵.۱. بازی “تکرار کلمات”

چند کلمه را بگویید و از کودک بخواهید آن‌ها را تکرار کند.

۵.۲. بازی “بگو چه دیدی؟”

تصویری را برای چند ثانیه نشان دهید و سپس از کودک بخواهید چیزهایی که دیده است را نام ببرد.

۶. تمرینات هماهنگی بینایی-حرکتی

این تمرینات برای بهبود مهارت‌های حرکتی و تمرکز دیداری مفید هستند.

۶.۱. بازی “ردیابی خطوط”

ارائه برگه‌هایی با خطوطی که کودک باید با مداد آن‌ها را دنبال کند.

۶.۲. پرتاب و گرفتن توپ

تمرینات ساده با پرتاب توپ به کودک و درخواست از او برای گرفتن آن.

۷. تمرینات حسی برای بهبود توجه

تحریک حسی می‌تواند تأثیر مثبتی بر تمرکز کودکان اوتیسم داشته باشد.

۷.۱. بازی‌های لمسی

استفاده از شن، برنج یا ژل‌های رنگی برای بازی‌های حسی.

۷.۲. ماساژ و فشار عمیق

استفاده از ماساژ ملایم برای کمک به تنظیم سیستم حسی کودک.

نکات تکمیلی برای اجرای تمرینات توجه و تمرکز

۱. استفاده از تقویت‌کننده‌های مثبت  :  تحسین و پاداش دادن به کودک پس از انجام تمرینات، می‌تواند انگیزه او را افزایش دهد. برای مثال، بعد از هر تمرین موفق، از استیکرهای رنگی، خوراکی‌های موردعلاقه یا زمان بازی موردعلاقه‌اش به‌عنوان پاداش استفاده کنید.

۲. تنظیم یک برنامه منظم  :  تکرار و پیوستگی در انجام تمرینات بسیار مهم است. داشتن یک برنامه روزانه که شامل تمرینات تقویتی باشد، باعث می‌شود که کودک به‌تدریج مهارت‌های تمرکزی خود را بهبود بخشد.

۳. کاهش عوامل حواس‌پرتی  :  محیط اطراف کودک را تا حد امکان آرام و بدون محرک‌های اضافه نگه دارید. استفاده از گوشی‌های حذف نویز یا ایجاد یک فضای مشخص برای تمرینات می‌تواند تمرکز او را افزایش دهد.

۴. ترکیب تمرینات با فعالیت‌های موردعلاقه کودک  :  اگر کودک علاقه زیادی به موسیقی یا نقاشی دارد، تمرینات تمرکزی را با این فعالیت‌ها ادغام کنید تا جذابیت بیشتری برای او داشته باشد.

۵. صبوری و استمرار  :  تقویت تمرکز در کودکان اوتیسم به زمان نیاز دارد. والدین ، کاردرمانگران و گفتاردرمانگران باید صبور باشند و بدون فشار بیش‌ازحد، به کودک در این مسیر کمک کنند.

چگونه کاردرمانی می‌تواند تمرکز و توجه کودکان اوتیسم را تقویت کند؟

کاردرمانی با ارائه تمرینات ساختاریافته، مانند بازی‌های حسی، فعالیت‌های هماهنگی چشم و دست، و تمرینات شناختی، می‌تواند به بهبود تمرکز کودکان اوتیسم کمک کند. تکنیک‌هایی مانند زمان‌بندی فعالیت‌ها، کاهش محرک‌های اضافی، و استفاده از علائم بصری به کودک کمک می‌کنند تا توجه خود را برای مدت طولانی‌تری حفظ کند. همچنین، تمرینات تنفسی و حرکتی به تنظیم سیستم عصبی کودک کمک کرده و باعث افزایش توانایی او در انجام فعالیت‌های روزمره با تمرکز بیشتر می‌شود.

نتیجه‌گیری

تمرینات ذکرشده می‌توانند به بهبود توجه و تمرکز کودکان اوتیسم کمک کنند. استمرار در انجام این تمرینات باعث پیشرفت تدریجی آن‌ها در مهارت‌های شناختی و اجتماعی خواهد شد.