اهداف کاردرمانی دست
کاردرمانی دست شاخهای تخصصی از کاردرمانی است که بر بهبود عملکرد حرکتی، حسی، هماهنگی و قدرت اندام فوقانی تمرکز دارد. این نوع درمان بهویژه برای کودکانی که دچار مشکلات رشدی، آسیبهای عصبی، یا ناتوانی در انجام حرکات ظریف هستند اهمیت فراوانی دارد. هدف اصلی در کاردرمانی دست، بازگرداندن تواناییهای حرکتی ظریف، ارتقای استقلال در فعالیتهای روزانه، و کاهش محدودیتهایی است که مانع از استفادهی مناسب از دستان میشوند. در واقع، کاردرمانی دست تنها به تمرینهای فیزیکی محدود نیست، بلکه ترکیبی از فعالیتهای شناختی، حسی و عملکردی است که با هدف ادغام مؤثر عملکرد مغز و عضلات طراحی میشود.
یکی از اهداف اصلی کاردرمانی دست، افزایش دامنه حرکتی مفاصل و بهبود قدرت عضلات است. کودکانی که به دلایل حسی یا عصبی نمیتوانند انگشتان یا مچ خود را بهطور کامل حرکت دهند، اغلب در انجام کارهایی مانند گرفتن مداد، بستن دکمه، یا نگهداشتن اشیا مشکل دارند. درمانگر با استفاده از تمریناتی مانند باز و بسته کردن توپ درمانی، برداشتن اشیای کوچک، یا فشار دادن خمیرهای مقاومتی بهتدریج عضلات را تقویت میکند و کنترل حرکتی را بازمیگرداند. این فرایند نهتنها قدرت دست را افزایش میدهد، بلکه به انعطافپذیری مفاصل و کاهش سفتی عضلات کمک میکند.
هدف دیگر، بهبود هماهنگی چشم و دست است. در بسیاری از کودکان دارای اختلالهای رشدی یا حسی، مغز نمیتواند بهطور دقیق اطلاعات دیداری و حرکتی را هماهنگ کند. در نتیجه، کارهایی مثل کشیدن خطوط، بریدن با قیچی، یا جاگذاری اشیا دشوار میشود. کاردرمانگر تمرینهایی را طراحی میکند تا مغز بیاموزد ارتباط بهتری میان مشاهده و حرکت برقرار کند. برای مثال، بازی با مهرهها، نخکشی، یا طراحی اشکال هندسی روی تخته، تمرینهایی ساده اما بسیار مؤثر برای تقویت این هماهنگی هستند.
یکی از جنبههای بسیار مهم دیگر در اهداف کاردرمانی دست، افزایش دقت حرکات ظریف و کنترل انگشتان است. انگشتان نقش ظریفی در انجام فعالیتهای روزمره مانند نوشتن، لباس پوشیدن و بازی دارند. تقویت مهارتهای حرکتی ظریف به کودک کمک میکند تا بتواند با اعتمادبهنفس بیشتری در مدرسه و خانه فعالیت کند. درمانگر از روشهایی مانند استفاده از ابزارهای خاص (انبر، پنس، یا گیره) برای تمرین گرفتن، جدا کردن و چیدن اجسام استفاده میکند. این تمرینها به ظاهر شبیه بازی هستند، اما هرکدام به دقت برای فعالسازی مسیرهای عصبی خاصی در مغز طراحی شدهاند.
بهبود حس عمقی و لمسی نیز از اهداف بنیادین کاردرمانی دست است. برخی کودکان دچار اختلال پردازش حسی هستند و نسبت به تماس فیزیکی یا فشار بسیار حساس یا بیتفاوتاند. درمانگر با استفاده از ماساژهای کنترلشده، استفاده از مواد با بافتهای گوناگون (ماسه، پارچه، توپهای ژلهای) و تمرینهای تحمل حسی، تلاش میکند مغز را در شناخت درست حس لمس آموزش دهد. این فرایند به کودک کمک میکند تا اشیا را با دقت بیشتری تشخیص دهد و حرکات دست خود را متناسب با نیاز هر فعالیت تنظیم کند.
در نهایت، افزایش استقلال در عملکردهای روزانه هدف نهایی و همهجانبه کاردرمانی دست است. تمام تمرینها و فعالیتها با این دیدگاه طراحی میشوند که کودک بتواند در نهایت بدون کمک، وظایف ساده و پیچیده زندگی را انجام دهد. این شامل مهارتهایی مانند غذا خوردن با قاشق، بستن زیپ لباس، استفاده از ابزار آموزشی، یا انجام نقاشی است. زمانی که کودک بتواند با اعتمادبهنفس از دستان خود استفاده کند، احساس خودکارآمدی در او افزایش یافته و انگیزهاش برای یادگیری دیگر مهارتها نیز بیشتر میشود. استقلال عملکردی نهتنها معیار موفقیت درمان، بلکه نقطهی آغاز رشد اجتماعی و تحصیلی کودک است.
به طور کلی، اهداف کاردرمانی دست از سطح کاملاً فیزیکی تا سطح شناختی و روانی گسترش مییابد. درمانگر تلاش میکند تا عمل سادهی “گرفتن و رها کردن” را به فرصتی برای بازسازی ارتباطات عصبی، رشد حس بدن، و تقویت خودباوری کودک تبدیل کند. نتیجهی نهایی این فرایند، دستی توانمندتر و مغزی هماهنگتر است که میتواند کودک را برای مواجهه با دنیای پیرامون آماده سازد.
تکنیک های کاردرمانی دست
کاردرمانی دست مجموعهای از روشها و تمرینهای هدفمند است که برای بهبود عملکرد حرکتی، افزایش قدرت، هماهنگی و دقت حرکات انگشتان و مچ به کار میرود. این نوع درمان نقش بسیار مهمی در رشد حرکات ظریف و استقلال عملکردی کودکان دارد، بهویژه در کودکانی که به دلایل عصبی، عضلانی یا رشدی در استفاده از دستها دچار ضعف هستند. تکنیکهای کاردرمانی دست بهگونهای طراحی شدهاند که سیستم عصبی مرکزی را تحریک کرده، مسیرهای حرکتی را بازسازی و مهارتهای روزمره را تقویت کنند. هدف نهایی این تمرینها بازگرداندن توانایی کامل دست برای انجام کارهای دقیق و هماهنگ در زندگی روزمره است.
یکی از تکنیکهای پرکاربرد در کاردرمانی دست، افزایش دامنه حرکتی و آزادسازی مفاصل است. بسیاری از کودکان دچار سفتی یا محدودیت حرکتی در انگشتان و مچ هستند. درمانگر با حرکات کششی ملایم و تکراری، دامنه حرکتی مفاصل را افزایش میدهد. تمرینهایی مانند خم و باز کردن تدریجی انگشتان، چرخش مچ، یا تمرینات دست باز (مانند گرفتن و رها کردن توپهای نرم) برای این هدف استفاده میشوند. گاهی از گرمای موضعی یا پارافین تراپی نیز قبل از شروع تمرین استفاده میشود تا عضلات و مفاصل آمادهی حرکت و انعطافپذیر شوند.
تکنیک دیگر، تمرینهای تقویتی عضلات دست و انگشتان است. کاردرمانگر از ابزارهایی مانند خمیرهای مقاومتی، توپهای درمانی با سطح زبر، یا انبر و گیرههای کوچک استفاده میکند تا عضلات کف دست و انگشتان تقویت شوند. فشردن خمیر با فشارهای متنوع یا جدا کردن اشیای کوچک مانند مهرهها از درون ظرف، باعث افزایش قدرت و کنترل عضلانی میشود. درمانگر شدت تمرین را با توجه به توان و نیاز هر کودک تنظیم میکند تا تقویت بدون خستگی یا آسیب انجام شود. هدف از این تمرینها، آمادهسازی دستها برای انجام کارهای دقیقتر مانند نوشتن یا استفاده از ابزارهای آموزشی است.
در کاردرمانی دست، تقویت هماهنگی چشم و دست از جایگاه ویژهای برخوردار است. کودک باید بتواند آنچه را که میبیند با دقت به حرکت تبدیل کند. تمرینهایی مانند نخکشی مهرهها، عبور از مسیرهای روشن روی کاغذ با مداد، یا گذاشتن اجسام رنگی در محل مشخص به کودک کمک میکند بین نگاه، تحلیل دیداری مغز و حرکت انگشتان هماهنگی ایجاد کند. این دسته از تمرینها علاوه بر تقویت ادراک دیداری، تمرکز و صبر کودک را نیز افزایش میدهند.
یکی دیگر از تکنیکهای کلیدی، تحریک حس عمقی و لمسی است. برخی کودکان به تحریکات حسی واکنش بیش از حد یا کم دارند؛ مثلاً ممکن است از لمس پارچه زبر پرهیز کنند یا نتوانند با چشمان بسته اشیا را تشخیص دهند. درمانگر با بازیهایی که شامل لمس بافتهای گوناگون، فرو بردن دست در سطل حسی (حاوی برنج، لوبیا یا ماسه) یا یافتن اشیا با چشمان بسته است، تلاش میکند مغز را در پردازش صحیح اطلاعات لمسی آموزش دهد. همچنین اعمال وزن یا فشار ملایم روی دست (با کمک ابزارهای خاص یا بازی با توپهای وزنهدار) باعث بهبود حس عمقی و افزایش آگاهی از موقعیت بدن در فضا میشود.
یکی از بخشهای خلاقانه در کاردرمانی دست، استفاده از فعالیتهای روزمره بهعنوان ابزار درمانی است. کاردرمانگر ممکن است از فعالیتهایی مانند بستن دکمه، زیپ یا بند کفش، بریدن با قیچی، نقاشی با انگشت یا استفاده از گیرههای رنگی کمک بگیرد. این فعالیتها علاوه بر جذابیت برای کودک، مهارتهایی را تقویت میکنند که مستقیماً در زندگی روزانه کاربرد دارند. کودک از طریق این بازیهای هدفمند نهتنها حرکات ظریف خود را بهبود میبخشد، بلکه اعتمادبهنفس و احساس توانایی نیز در او رشد میکند.
در نهایت، بازآموزی عملکردی حرکات و الگوهای صحیح حرکتی بخش مهمی از تکنیکهای کاردرمانی دست است. درمانگر حرکات را به اجزای ساده تقسیم کرده و به کودک کمک میکند تا کنترل دقیقتری بر هر مفصل و عضله پیدا کند. از طریق تمرین و تکرار، مغز الگوهای غلط حرکتی را اصلاح کرده و مسیرهای عصبی تازهای ایجاد میکند. این فرایند در درازمدت موجب افزایش دقت نوشتن، چابکی در بازیها و کاهش خستگی هنگام انجام فعالیتهای دستی میشود.
مجموعه این تکنیکها، کاردرمانی دست را از یک تمرین فیزیکی ساده فراتر میبرد و آن را به برنامهای جامع برای رشد عملکردی، شناختی و احساسی کودک تبدیل میکند؛ برنامهای که هدف نهایی آن دستی توانمندتر و ذهنی هماهنگتر است.
نقش کاردرمانگر دست
کاردرمانگر دست نقشی بسیار مهم و تخصصی در فرآیند توانبخشی حرکتی کودکان و بزرگسالان ایفا میکند. این درمانگر نه تنها در بازگرداندن توانایی حرکات ظریف و عملکردهای طبیعی دست نقش دارد، بلکه به بهبود کیفیت زندگی فرد نیز کمک میکند. دست به عنوان یکی از اصلیترین ابزارهای ارتباطی انسان با محیط شناخته میشود و هرگونه اختلال در عملکرد آن میتواند بسیاری از فعالیتهای روزمره را تحت تأثیر قرار دهد. در چنین شرایطی، کاردرمانگر دست با ارزیابی دقیق، طراحی برنامه درمانی شخصیسازیشده و اجرای تمرینات هدفمند، روند بازتوانی را هدایت میکند تا بیمار بتواند توان از دست رفته خود را باز یابد.
نخستین وظیفه کاردرمانگر دست، ارزیابی جامع عملکرد حرکتی و حسی دست و اندام فوقانی است. او بررسی میکند که بیمار در چه سطحی از کنترل حرکتی قرار دارد، آیا محدودیت مفصل، ضعف عضلانی یا کاهش حس وجود دارد، و چه عواملی مانع از انجام حرکات طبیعی میشوند. این ارزیابی معمولاً شامل اندازهگیری دامنه حرکتی، قدرت عضلانی، هماهنگی چشم و دست و حساسیتهای پوستی است. بر اساس این دادهها، درمانگر برنامهای طراحی میکند که متناسب با نیازها و تواناییهای هر فرد باشد. در کودکان، ممکن است ضعف در مهارتهای نوشتاری، گرفتن اشیا یا انجام حرکات دقیق نشانههایی از نیاز به مداخله کاردرمانگر باشد.
پس از ارزیابی، درمانگر با استفاده از روشهای علمی و خلاقانه به درمان میپردازد. او از تمرینات حرکتی هدفمند برای تقویت عضلات دست و بهبود هماهنگی حرکات ظریف بهره میگیرد. برای مثال، در کودکانی که دچار ضعف عضلات انگشت هستند، از تمریناتی مانند فشردن توپهای نرم، کار با خمیر درمانی یا استفاده از انبر و گیره برای گرفتن و رها کردن اشیا استفاده میشود. درمانگر در اجرای هر تمرین بر دقت، ریتم و کیفیت حرکت تمرکز دارد تا علاوه بر افزایش قدرت، کنترل حرکات نیز بهبود یابد. در مواردی که کودک دچار سفتی یا خشکی مفصل است، درمانگر با حرکات کششی و موبیلیزاسیون (تحریک مفصلی کنترلشده) به بازگرداندن انعطاف کمک میکند.
کاردرمانگر دست در کنار تمرینهای فیزیکی، به ابعاد حسی و درکی عملکرد دست نیز توجه دارد. بسیاری از کودکان با اختلال پردازش حسی، نسبت به لمس یا فشار واکنشهای نامناسبی نشان میدهند. درمانگر با استفاده از روشهایی مانند بازی با مواد با بافتهای متفاوت (شن، برنج، پارچه زبر یا خمیر ژلهای)، سیستم لمسی کودک را آموزش میدهد تا بتواند به درستی احساسات تماس و فشار را تفسیر کند. این کار باعث افزایش دقت حرکات و آگاهی کودک از موقعیت بدن و دست در فضا میشود. همچنین، کاردرمانگر در تنظیم حس عمقی نقش اساسی دارد و از تمرینهایی مانند فشردهسازی کنترلشده یا بازی با توپهای وزنهدار برای بهبود این حس استفاده میکند.
در بعد عملکردی، کاردرمانگر تلاش میکند تا دست توانبخشیشده بتواند در فعالیتهای واقعی زندگی روزمره ایفای نقش کند. هدف آن است که کودک یا فرد دچار آسیب بتواند فعالیتهایی نظیر نوشتن، غذا خوردن، لباس پوشیدن، استفاده از وسایل شخصی یا شرکت در بازیها را بدون وابستگی انجام دهد. درمانگر برای این منظور از فعالیتهای واقعی مانند بستن دکمه، بریدن با قیچی، باز کردن بطری یا استفاده از وسایل آموزشی در محیط کنترلشده درمان استفاده میکند تا مهارتها به صورت کاربردی تمرین شوند.
از سوی دیگر، نقش آموزشی کاردرمانگر دست نیز بسیار مهم است. او والدین یا مراقبان کودک را در جریان وضعیت درمان قرار میدهد و تمرینهایی را برای ادامه در خانه آموزش میدهد. این پیوستگی میان محیط درمان و منزل به تثبیت نتایج کمک میکند. همچنین درمانگر با تشویق، بازخورد مثبت و ایجاد انگیزه، روحیه کودک را در مسیر توانبخشی حفظ میکند. کاردرمانی دست تنها بر حرکت تمرکز ندارد؛ بلکه مجموعهای هماهنگ از بهبود فیزیکی، خودآگاهی، اعتمادبهنفس و استقلال عملکردی را دنبال میکند.
در نهایت، کاردرمانگر دست نه صرفاً یک درمانگر فیزیکی، بلکه راهنمایی است که مسیر بازگشت عملکرد طبیعی را با دقت علمی و رویکرد انسانی هموار میسازد. ترکیب دانش عصبشناسی، فیزیولوژی و درک عاطفی کودک باعث میشود نقش او در روند بهبود، نقشی کلیدی و تأثیرگذار باشد.
کاردرمانی دست برای چه افرادی مناسب است؟
کاردرمانی دست یکی از شاخههای تخصصی کاردرمانی است که با هدف بهبود عملکرد حرکتی، هماهنگی و قدرت عضلات دست طراحی شده است. این نوع درمان تنها مخصوص افراد با آسیبهای جسمی نیست، بلکه طیف وسیعی از مراجعان را شامل میشود؛ از نوزادان و کودکان با مشکلات رشدی گرفته تا بزرگسالانی که پس از آسیب یا بیماری توانایی استفاده از دست خود را از دست دادهاند. به بیان سادهتر، هر فردی که در انجام حرکات ظریف، گرفتن اشیا، نوشتن، لباس پوشیدن، غذا خوردن یا انجام فعالیتهای دقیق روزانه دچار مشکل باشد، میتواند از کاردرمانی دست بهرهمند شود.
نخستین گروه از افراد مناسب برای این نوع درمان، کودکان دارای تأخیر رشد حرکتی هستند. در سالهای اولیه زندگی، مهارتهای ظریف دست یکی از پایههای اصلی رشد شناختی و عملکردی کودک محسوب میشود. زمانی که کودک در گرفتن مداد، بستن دکمهها یا بریدن با قیچی ناتوان است، ممکن است نشانهای از ضعف در عملکرد عضلات ظریف، هماهنگی چشم و دست یا پردازش حسی باشد. کاردرمانگر با استفاده از بازیهای هدفمند، تمرینهای کششی و فعالیتهای جذاب به کودک کمک میکند تا بتواند حرکات دقیقتر و قویتری انجام دهد. در کودکان مبتلا به اوتیسم یا اختلال پردازش حسی نیز کاردرمانی دست نقش مهمی در کاهش حساسیتهای لمسی و بهبود پاسخهای حرکتی دارد.
گروه دوم شامل افراد مبتلا به آسیبهای عصبی یا عضلانی است. کسانی که در اثر سکته مغزی، ضربه مغزی، فلج مغزی (CP) یا آسیب به اعصاب محیطی مانند عصب مدین یا اولنار دچار ضعف، بیحسی یا کاهش کنترل حرکتی در یک یا هر دو دست شدهاند، نیاز به مداخلات تخصصی کاردرمانی دست دارند. در این موارد، هدف اصلی بازآموزی حرکات، بازیابی حس، افزایش قدرت و هماهنگی عضلات است. درمانگر با تمرینهای تدریجی و تمرکز بر تحریک عصبی، مغز را به بازسازی مسیرهای حرکتی جدید ترغیب میکند. استفاده از وسایل درمانی مانند توپهای مقاومتی، خمیرهای تقویتی و ابزارهای مخصوص بازآموزی عملکرد از تکنیکهای رایج در این گروه است.
دستهی دیگری از مراجعان، افرادی هستند که به دلیل آسیبهای اسکلتی و ارتوپدی دچار اختلال در عملکرد دست شدهاند. شکستگیهای مچ یا انگشتان، پارگی تاندون، جراحیهای ترمیمی دست یا سقوط و ضربههای ورزشی ممکن است موجب محدودیت حرکتی یا درد مزمن شوند. در این شرایط، کاردرمانگر علاوه بر تقویت عضلات و بازگرداندن دامنه حرکت، بر جلوگیری از ایجاد سفتی مفصل و کاهش درد نیز تمرکز دارد. تمرینهای حرکتی تدریجی، تکنیکهای کشش بافت نرم و آموزش استفاده صحیح از مفاصل در فعالیتهای روزمره جزء اصول درمانی در این نوع بیماران است.
کاردرمانی دست همچنین برای افراد دارای مشکلات عملکردی ناشی از اختلالات رشدی یا یادگیری بسیار مفید است. دانشآموزانی که در نوشتن، بریدن، نقاشی یا کنترل دقیق مداد دچار مشکلاند، اغلب به مداخلهی کاردرمانی نیاز دارند تا توانایی حرکات ظریف خود را بهبود دهند. درمانگر با تمرینهای مبتنی بر بازی، هماهنگی بینایی-حرکتی را تقویت کرده و مهارتهای موردنیاز برای فعالیتهای تحصیلی را بازسازی میکند.
افراد سالمند نیز از گروههایی هستند که از کاردرمانی دست سود میبرند. با افزایش سن، ضعف عضلانی، آرتروز، کاهش انعطاف و درد مفاصل میتواند بر توانایی انجام کارهای روزمره تأثیر بگذارد. کاردرمانگر با تمرینهای ویژه برای افزایش انعطاف، جلوگیری از تحلیل عضله و حفظ عملکرد حرکتی، به سالمندان کمک میکند تا استقلال خود را حفظ کنند. در نتیجه، کاردرمانی دست نقشی مؤثر در بهبود کیفیت زندگی و اعتمادبهنفس در سالهای پایانی عمر دارد.
به طورکلی، کاردرمانی دست مناسب هر فردی است که به هر دلیل در انجام حرکات دقیق، کنترل قدرت انگشتان، یا هماهنگی دیداری-حرکتی دچار اختلال شده باشد. این درمان میتواند هم جنبه توانبخشی بعد از بیماری یا جراحت داشته باشد و هم جنبه پیشگیرانه، برای حفظ عملکرد طبیعی مفاصل و عضلات. کاردرمانگر با درک نیازهای هر فرد، برنامهای شخصیسازیشده طراحی میکند تا او بتواند دوباره از دستان خود برای زندگی فعال، مستقل و باکیفیت استفاده کند.
کاردرمانی دست چیست؟
کاردرمانی دست یکی از شاخه های توانبخشی می باشد. کاردرمانی شامل مجموعه حرکات و تمریناتی می شود که هدف آن ها بهبود عملکرد دست، تقویت مهارت های انگشتان و تقویت عضلات فوقانی می باشد. تمرینات کاردمانی دست بسیار پیچیده تر از تمرینات سایر شاخه های کاردرمانی است. در واقع کاردرمانی سبب تقویت توانایی های بیمار می شود. ممکن است این توانایی به صورت مادرزادی در فرد وجود نداشته باشد که در این صورت کاردرمانگران با تمرینات اختصاصی این توانایی را ایجاد می کنند. در هر صورت کاردرمانی نقش مهمی در ایجاد یا بازیابی توانایی ها دارد. هدف اصلی کاردرمانی دست بازیابی استقلال بیمار در زمینه انجام فعالیت های روزانه می باشد.
چه بیمارانی به کاردرمانی دست نیاز دارند؟
بیماران زیادی از کاردرمانی دست برای بهبود عملکرد خود استفاده می کنند؛ این بیماران در چند گروه اصلی تقسیم می شوند:
1 ) بیماران دچار به آسیب های مغز و اعصاب:
⦁ فلج مغزی
⦁ سکته مغزی
⦁ ضربه مغزی
⦁ پارکینسون و ام اس
⦁ ضایعات نخاعی
⦁ تومور های مغز و تومور های نخاع
⦁ بیماری های مخچه
2 ) بیماران دچار به آسیب های اعصاب دست:
⦁ آسیب های مربوط به اعصاب محیطی دست ها
⦁ سندروم خروجی ناحیه سینه
⦁ آسیب های شبکه بازویی در نوزادان نارس
⦁ آسیب های شبکه بازویی در بزرگسالان
3 ) بیماران دچار به آسیب های اسکلتی عضلانی:
⦁ آسیب های تاندون و رباط دست
⦁ شکستگی و دررفتگی دست
⦁ انتقال سایر عضلات بدن به دست
⦁ جراحی های دست
⦁ انتقال انگشت های پا به دست
⦁ پیوند دست و پیوند انگشتان
⦁ جراحی بیماری های ناخن
4 ) بیماران مبتلا به اختلالات ذهنی:
⦁ اختلال اوتیسم
⦁ اختلالات یادگیری
5 ) بیماران مبتلا به بیماری های روماتیسمی:
⦁ نقرس
⦁ آرتریت روماتوئید
اهداف کاردرمانی
همانطور که گفته شد کاردرمانی دست از اهمیت بسیاری برخوردار است و تمرینات پیچیده تری هم دارد. برای رسیدن به نتیجه حداکثری، کاردرمانگر اهداف کاردرمانی را مشخص می کند؛ این اهداف کاملا شخصی سازی شده اند. کاردرمانگر با توجه به نوع بیماری اهداف کوتاه مدت، میان مدت و بلند مدتی را برای بیمار تعیین می کند. حتی ممکن است هدف کوتاه مدت یک بیمار برای بیمار دیگر هدف بلند مدت باشد. با ما همراه باشید تا در ادامه مهم ترین هدف های کاردرمانی دست را برای شما شرح دهیم.
ضعف عضلات فوقانی، توانایی های زیادی را از بیمار می گیرد و سبب اخلال در زندگی شخصی فرد می شود. ممکن است فرد از انجام برخی فعالیت های روزانه خود عاجز شود و حتی برای انجام امور شخصی خود به دیگران نیاز پیدا کند. با انجام تمرینات تقویتی در کاردرمانی دست، عضلات فوقانی بیمار تقویت می شود و عملکرد عضلات فوقانی او بهبود می یابد.
افزایش دامنه حرکتی دست ها
افرادی که در دامنه حرکتی دستان خود دچار محدودیت هستند، از انجام بسیاری از فعالیت های روزانه عاجزند. پس از انجام عمل های جراحی یا پس از سکته مغزی ممکن است بیمار دچار محدودیت در دامنه حرکتی دستان خود شود. پس از انجام حرکت های اصلاحی، دامنه حرکتی بیمار به مرور افزایش خواهد یافت و بیمار در انجام امور روزانه خود کاملا به استقلال می رسد.
تقویت مهارت های ظریف انگشتان دست ها
مهارت های ظریف انگشتان دست در بستن دکمه های لباس، برداشتن سکه از روی میز و سایر فعالیت های روزانه، از اهمیت بالایی برخوردار هستند. ممکن است افراد بر اثر برخی از بیماری ها مانند پارگی تاندون دست و یا سندروم آسپرگر، مهارت های ظریف انگشتان خود را از دست بدهند. با انجام تمرینات حرکتی در مرکز درمانی آریان می توان این مهارت ها را بازیابی کرد.
کاهش درد و تورم
وجود درد یکی از عوامل محدود کننده فعالیت های روزانه می باشد. با انجام تمرینات اصولی کاردرمانی دست می توان درد را به مرور کاهش داد. همچنین وجود تورم در انگشتان دست می تواند باعث محدودیت دامنه حرکتی شود؛ برخی از تمرینات کاردرمانی تورم انگشتان را کاهش می دهد.
کاهش چسبندگی تاندون ها
زمانی که یک یا چند تاندون به بافت نرم اطراف خود می چسبند؛ چسبندگی تاندون ها اتفاق می افتد. این اتفاق پس از عمل های جراحی دست بسیار رایج است. چسبندگی تاندون ها با انجام کاردرمانی دست کاملا برطرف می شود . پس از چسبندگی تاندون ها، بیمار در دستان خود احساس سوزش و درد می کند. بنابراین انجام کاردرمانی پس از جراحی های دست از اهمیت ویژه ای برخوردار است.
تمرینات کاردرمانی دست برای بهبود عملکرد بیماران
مهم ترین تمرینات کاردرمانی دست برای بازیابی توانایی بیماران عبارت اند از:
1 ) ماساژ دست: ماساژ دست مهم ترین بخش کاردرمانی دست می باشد. با انجام ماساژ در ابتدا شناخت کاردرمانگر نسبت به بدن بیمار بالا می رود؛ در مرحله بعد درد و تورم بیمار کاهش پیدا خواهد کرد.
2 ) آینه درمانی: یکی از روش های نوین بهبود عملکرد دست ها، روش آینه درمانی می باشد. آینه بین دو دست بیمار قرار می گیرد به شکلی که بیمار دست سالم خود را در آینه می بیند. با تکان دادن دست سالم، بیمار گمان می کند که دست درگیر بیماری هم تکان می خورد و در نهایت این عمل باعث بهبود عملکرد بیمار می شود.
3 ) Joint mobilization : این روش همانند ماساژ می باشد اما این روش روی آزاد سازی مفاصل تمرکز دارد. در واقع این روش باعث کاهش درد و افزایش دامنه حرکتی مفاصل می شود.
4 ) ایجاد محدودیت برای بیمار: این روش برای بیماری هایی با ماهیت نورولوژیک کاربرد دارد و برای بیمارانی با سابقه آسیب مغزی یا فلج مغزی می تواند مفید باشد. در این روش محدودیت هایی برای دست سالم در نظر گرفته می شود و از بیمار خواسته می شود تا با دست دیگر کار های خود را انجام دهد. این روش باعث بهبود عملکرد و تقویت مهارت های بیمار می شود.
سایر تمرینات کاردرمانی دست که در منزل هم می توانید انجام دهید؛ عبارت اند از:
⦁ مشت کردن
⦁ کشش و بلند کردن انگشتان دست
⦁ لمس انگشت شست با دیگر انگشت ها
⦁ چرخش مچ
⦁ حرکت مچ به سمت طرفین
⦁ تمرینات لغزش تاندون ها
⦁ باز کردن و بستن انگشت شست
وسایل و ابزار کاردرمانی دست
ابزار کاردرمانی دست در کلینیک کاردرمانی آریان عبارت اند از:
⦁ فپس
⦁ دیجی فلکس
⦁ اگزربورد
⦁ واکینگ شولدر
⦁ وند
⦁ خمیر پاتی
⦁ دستکش های روباتیک
⦁ سندینگ
⦁ شولدرویل
⦁ توییست بار
⦁ هند اسکیت
⦁ و …
دکتر درمان کاردرمانی اوتیسم
